<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X09n0248"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 248 圆觉经略疏抄</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 248 圆觉经略疏抄</title> <author>唐 宗密(于大疏略出)</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> </editionStmt> <extent>12卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">9</idno>.<idno type="no">248</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">圆觉经略疏抄</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，古籍酷 AI 自动标点引擎提供新式标点初稿</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>AI 标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07055"> <charName>CBETA CHARACTER CB07055</charName> <mapping cb:dec="990095" type="PUA">U+F1B8F</mapping> <mapping type="unicode">U+24A0F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>琐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[瑙-囟+贝]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07411"> <charName>CBETA CHARACTER CB07411</charName> <mapping cb:dec="990451" type="PUA">U+F1CF3</mapping> <mapping type="unicode">U+27DE4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>赜</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[丨*臣*责]</value></charProp></char> <char xml:id="CB13413"> <charName>CBETA CHARACTER CB13413</charName> <mapping cb:dec="996453" type="PUA">U+F3465</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>矇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[矇-廿+((幷-(前-刖))-一)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15156"> <charName>CBETA CHARACTER CB15156</charName> <mapping cb:dec="998196" type="PUA">U+F3B34</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7891</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>碑</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[石*((白-日+田)/廾)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-11-21T11:06:01"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0821b" n="0821b"/> <lb ed="X" n="0821b01"/> <lb ed="X" n="0821b02"/> <lb ed="X" n="0821b03"/> <lb ed="X" n="0821b04"/> <lb ed="X" n="0821b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 248-A 大方廣圆觉经略钞序</cb:mulu><head>No. 248-A <lb ed="X" n="0821b06"/><lb ed="R015" n="0179a01"/> 大方廣圆觉经略钞序</head> <lb ed="X" n="0821b07"/> <lb ed="X" n="0821b08"/><lb ed="R015" n="0179a02"/><byline cb:type="author">吴门传教临壇赐紫明義大师思齐述</byline> <lb ed="X" n="0821b09"/><lb ed="R015" n="0179a03"/><p xml:id="pX09p0821b0901">修身者何？戒律而<anchor xml:id="nkr_note_add_0821b0901" n="0821b0901"/><anchor xml:id="beg0821b0901" n="0821b0901"/>已<anchor xml:id="end0821b0901"/>矣。融心者何？圆觉而<anchor xml:id="nkr_note_add_0821b0902" n="0821b0902"/><anchor xml:id="beg0821b0902" n="0821b0902"/>已<anchor xml:id="end0821b0902"/>矣。始严 <lb ed="X" n="0821b10"/><lb ed="R015" n="0179a04"/>戒律，终显圆觉，幷是二者。予猥受于 <lb ed="X" n="0821b11" type="honorific"/><lb ed="R015" n="0179a05"/>先净慧大师<note place="inline">其讳善政</note>门焉，姑以所闻从事，兼讲指归。途 <lb ed="X" n="0821b12"/><lb ed="R015" n="0179a06"/>于晚岁，乐圆觉为要说。其祖演章句，即 <lb ed="X" n="0821b13" type="honorific"/><lb ed="R015" n="0179a07"/>圭峰定慧禅师略疏二卷，略钞六卷。疏以通经，钞以 <lb ed="X" n="0821b14"/><lb ed="R015" n="0179a08"/>通疏，探<g ref="#CB07411">赜</g>而索隐，辞简而義博，则备之。</p> <lb ed="X" n="0821b15"/><lb ed="R015" n="0179a09"/><p xml:id="pX09p0821b1501">裴相国序。道固师是，流至于今，今之驾说者，莫不以 <lb ed="X" n="0821b16"/><lb ed="R015" n="0179a10"/>兹钞为司南乎？思齐曚昧，幸敷斯教，当惧圣言纷于 <lb ed="X" n="0821b17"/><lb ed="R015" n="0179a11"/>水鹤，切虑传者驳于鲁鱼，因与武林法师仲希，咨度 <lb ed="X" n="0821b18"/><lb ed="R015" n="0179a12"/>众本，访对舆典，循尊古卑今之致，窃及史缺文之旨， <lb ed="X" n="0821b19"/><lb ed="R015" n="0179a13"/>约定元钞，将事刊勒。门人子章，力模方板，僶勉挥振， <lb ed="X" n="0821b20"/><lb ed="R015" n="0179a14"/>庸讵是非？非也，不削则削；是也，乃本其本。後将斯文 <lb ed="X" n="0821b21"/><lb ed="R015" n="0179a15"/>而觉世者，无以不继志而罪我乎？如志我者，则庶幾 <lb ed="X" n="0821b22"/><lb ed="R015" n="0179a16"/>乎？</p> <lb ed="X" n="0821b23"/><lb ed="R015" n="0179a17"/><p xml:id="pX09p0821b2301"><persName>如来</persName>圆觉，耀无穷矣。圭峰章句，导无极矣。</p><p xml:id="pX09p0821b2317" cb:place="inline">时 <lb ed="X" n="0821b24" type="honorific"/><lb ed="R015" n="0179a18"/>皇宋康定二年<anchor xml:id="nkr_note_add_0821b2401" n="0821b2401"/><anchor xml:id="beg0821b2401" n="0821b2401"/>辛<anchor xml:id="end0821b2401"/>巳岁勺建鹑咮月朢日谨序</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0821c" n="0821c"/> <lb ed="X" n="0821c01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大方廣圆觉经略钞</cb:mulu> <lb ed="X" n="0821c02"/><cb:docNumber>No. 248</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0821c03"/><lb ed="R015" n="0179b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0821001" n="0821001"/>大方廣圆觉经略钞卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0821c04"/> <lb ed="X" n="0821c05"/><lb ed="R015" n="0179b02"/><byline cb:type="author">圭峰兰若沙门宗密于大钞略出</byline> <lb ed="X" n="0821c06"/><lb ed="R015" n="0179b03"/><p xml:id="pX09p0821c0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0821002" n="0821002"/>将释略疏二卷，文二：初、题目二：一、标总题，二、显述者。 <lb ed="X" n="0821c07"/><lb ed="R015" n="0179b04"/>二、本文三：一、总叙大纲三：一、显理二：一、示觉之心体 <lb ed="X" n="0821c08"/><lb ed="R015" n="0179b05"/>二：一、辨其要二：一、约果德标指心源二：一、擧类。</p> <lb ed="X" n="0821c09"/><lb ed="R015" n="0179b06"/><p xml:id="pX09p0821c0901">疏：元亨等者，且擧周易乾卦之德而为类也。然此国 <lb ed="X" n="0821c10"/><lb ed="R015" n="0179b07"/>之俗所宗者，群典极于周易，万物极于乾道。<note place="inline">世之万物莫过 <lb ed="X" n="0821c11"/><lb ed="R015" n="0179b08"/>于天地，就中统于地。天尊地卑，乾道是天，故取为类也。</note>取则在于儒流，故擧儒 <lb ed="X" n="0821c12"/><lb ed="R015" n="0179b09"/>学所知之道，以类至觉之理，令其晓矣。既移儒士之 <lb ed="X" n="0821c13"/><lb ed="R015" n="0179b10"/>风，自偃群庶之草。馀喩<g ref="#CB07055">琐</g>碎，难类真法。首标乾德，其 <lb ed="X" n="0821c14"/><lb ed="R015" n="0179b11"/>在兹焉。然元亨利贞既是乾之四德，今欲显四德，且 <lb ed="X" n="0821c15"/><lb ed="R015" n="0179b12"/>先显乾道。乾者，卦之名，即周易最初之卦也。䷀<note place="inline">乾卦 <lb ed="X" n="0821c16"/><lb ed="R015" n="0179b13"/>如此，万物皆始于乾，故为首也。故系辞云：乾知太始，坤作成物。</note>谓之卦者，易纬云：卦 <lb ed="X" n="0821c17"/><lb ed="R015" n="0179b14"/>者，挂也。言悬挂物以示于人，故谓之卦。但二画之体 <lb ed="X" n="0821c18"/><lb ed="R015" n="0179b15"/>虽象阴阳之气，未成万物之象，不得成卦。必三画以 <lb ed="X" n="0821c19"/><lb ed="R015" n="0179b16"/>象三才，写天地雷风水火山泽之象，方谓之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0821003" n="0821003"/>卦。故繫 <lb ed="X" n="0821c20"/><lb ed="R015" n="0179b17"/>辞云：八卦成列，象在其中。是也。但初有三画，于万物 <lb ed="X" n="0821c21"/><lb ed="R015" n="0179b18"/>变通未尽，故更重之而有六画。备万物之形象，穷天 <lb ed="X" n="0821c22"/><lb ed="R015" n="0180a01"/>地之能事，故六画成卦。此乾之卦本以象天，天乃积 <lb ed="X" n="0821c23"/><lb ed="R015" n="0180a02"/>诸阳气而成，故此卦六爻皆是阳画。<note place="inline">一长为阳画，二短相对为阴画。</note> <lb ed="X" n="0821c24"/><lb ed="R015" n="0180a03"/>此既象天，不谓之天而谓之乾者，天是定体之名，乾 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0822a" n="0822a"/> <lb ed="X" n="0822a01"/><lb ed="R015" n="0180a04"/>是体用之称。<note place="inline">即体之用。</note>故说卦云：乾者，健也。言天之体以 <lb ed="X" n="0822a02"/><lb ed="R015" n="0180a05"/>健为用。圣人作易本以教人，欲使人法天之用，不法 <lb ed="X" n="0822a03"/><lb ed="R015" n="0180a06"/>天之体，故名乾不名天也。天以健为用者，运行不息， <lb ed="X" n="0822a04"/><lb ed="R015" n="0180a07"/>应化无穷，此天之自然之理。故圣人当法此自然而 <lb ed="X" n="0822a05"/><lb ed="R015" n="0180a08"/>施人事，亦当应物成务，云为不<anchor xml:id="nkr_note_add_0822a0501" n="0822a0501"/><anchor xml:id="beg0822a0501" n="0822a0501"/>已<anchor xml:id="end0822a0501"/>，终日乾乾，无时懈 <lb ed="X" n="0822a06"/><lb ed="R015" n="0180a09"/>倦。是以因天象以教人事。故大象曰：<note place="inline">天以纯刚，故有健用。今画纯阳 <lb ed="X" n="0822a07"/><lb ed="R015" n="0180a10"/>之卦以比拟之，故谓之象。</note>天行健，<note place="inline">行者，运动之称。健者，强壮之名。天之自然象也。万物壮健，皆有 <lb ed="X" n="0822a08"/><lb ed="R015" n="0180a11"/>衰怠。唯天日行一度，谓天体之行，昼夜不息，周而复始，无时亏退。刘表云：然则天是体名，乾是用名。健是其训。</note> <lb ed="X" n="0822a09"/><lb ed="R015" n="0180a12"/>君子以自强不息。<note place="inline">用卦象自勉励，不可止息，故云健也。</note>文言云：<note place="inline">夫子作文言，以 <lb ed="X" n="0822a10"/><lb ed="R015" n="0180a13"/>释周易正经也。此下释乾字云。</note>乾始能以美利利天下，不言所利，大 <lb ed="X" n="0822a11"/><lb ed="R015" n="0180a14"/>矣哉。又云：大哉乾乎，刚健中正，纯粹精也。<note place="inline">以其居尊，故在诸卦 <lb ed="X" n="0822a12"/><lb ed="R015" n="0180a15"/>之首，为易理之初矣。释乾字竟。</note>元亨利贞者，<note place="inline">文在卦辞。</note>乾之功能，运用虽 <lb ed="X" n="0822a13"/><lb ed="R015" n="0180a16"/>多，统唯四德，故取之也。子夏传云：元始亨通，利和贞 <lb ed="X" n="0822a14"/><lb ed="R015" n="0180a17"/>正也。言此卦之德，有纯阳之性，自然能以阳气始生 <lb ed="X" n="0822a15"/><lb ed="R015" n="0180a18"/>万物，而得亨通。能使物性和谐，各有其利。又能使物 <lb ed="X" n="0822a16"/><lb ed="R015" n="0180b01"/>坚固贞正，故谓之四德。言圣人亦当法此卦而行善 <lb ed="X" n="0822a17"/><lb ed="R015" n="0180b02"/>道，以长万物而为元也。又当以嘉美之事，会合万物， <lb ed="X" n="0822a18"/><lb ed="R015" n="0180b03"/>令使开通而为亨也。又当以義协和万物，使各得其 <lb ed="X" n="0822a19"/><lb ed="R015" n="0180b04"/>理而为利也。文当贞固干事，使物各得其正而为贞 <lb ed="X" n="0822a20"/><lb ed="R015" n="0180b05"/>也。是以圣人法乾而行此四德，故曰元亨利贞也。文 <lb ed="X" n="0822a21"/><lb ed="R015" n="0180b06"/>言曰：<note place="inline">此下论乾之四德。但乾之为体，是天之用。天地运化，自然而尔，因无而生有也。天本无心，岂故造元 <lb ed="X" n="0822a22"/><lb ed="R015" n="0180b07"/>亨利贞之名？但圣人以事托之，谓此自然之功，为天之四德，垂教于下。使後世人君，法天之所为，故立四德以 <lb ed="X" n="0822a23"/><lb ed="R015" n="0180b08"/>设教也。</note>元者，善之长也。<note place="inline">莊子云：天之元德，始生万物。善之大者，莫大施生。如父母之恩 <lb ed="X" n="0822a24"/><lb ed="R015" n="0180b09"/>最重，良由能生此身故。故辜其恩不报者，五刑之属三千，而罪莫大于不孝。若报者，孝顺之福，亦世最大。故古 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0822b" n="0822b"/> <lb ed="X" n="0822b01"/><lb ed="R015" n="0180b10"/>来至孝，皆得感天动地。即知能生人命，世之上上善。故<persName>佛</persName>教云：造千个<persName>佛</persName>图，不如活一人命。然万物虽各有所 <lb ed="X" n="0822b02"/><lb ed="R015" n="0180b11"/>生之处，辗转推穷，至于最初，是乾阳为始生之本。故乾于此，得名为元。即知元者，善之长也。</note>亨者，嘉 <lb ed="X" n="0822b03"/><lb ed="R015" n="0180b12"/>之会也。<note place="inline">天能通畅万物，使之会聚，故云尔也。</note>利者，義之和也。<note place="inline">天能利益庶品，各得 <lb ed="X" n="0822b04"/><lb ed="R015" n="0180b13"/>其宜，而和同也。</note>贞者，事之干也。<note place="inline">天能以中正之气，成就万物，各得干济。莊氏之意，以是四 <lb ed="X" n="0822b05"/><lb ed="R015" n="0180b14"/>句，明天之德。原是物始，于时配春。亨是通畅，于时配夏。利为和義，于时配秋。秋既物成，各合其宜。贞为干济，于 <lb ed="X" n="0822b06"/><lb ed="R015" n="0180b15"/>时配冬。物成收藏，事皆干了。于五行之气，唯少于土。土则分王四气。四气运行，非土不载故也。四气即四时矣。 <lb ed="X" n="0822b07"/><lb ed="R015" n="0180b16"/>自此<anchor xml:id="nkr_note_add_0822b0701" n="0822b0701"/><anchor xml:id="beg0822b0701" n="0822b0701"/>已<anchor xml:id="end0822b0701"/>下，明人之法天，行此四德。</note>君子体仁，<note place="inline">仁故春。</note>足以长人。<note place="inline">体包仁道，泛爱 <lb ed="X" n="0822b08"/><lb ed="R015" n="0180b17"/>施生，足以尊长于人。此法天之元德。</note>嘉会足以合礼，利物足以和義，<note place="inline">皆可 <lb ed="X" n="0822b09"/><lb ed="R015" n="0180b18"/>准知。</note>贞固足以干事。<note place="inline">贞正坚固，令物得成，使事皆干济。</note>君子行此四德 <lb ed="X" n="0822b10"/><lb ed="R015" n="0181a01"/>者，<note place="inline">元、仁、亨、礼、利、義、贞、信，为四德。不论智者，行此四事，幷须智故。又乾凿度云：水土二行，皆兼信智。</note>故 <lb ed="X" n="0822b11"/><lb ed="R015" n="0181a02"/>曰：乾，元亨利贞。<note place="inline">结文王作易云乾元等之言也，欲使君子法之。然行四德，则与天同功，非 <lb ed="X" n="0822b12"/><lb ed="R015" n="0181a03"/>圣人不可。而云君子者，使诸侯公卿等皆悉行之。但圣人行之，能建至极。馀各量力而为多少，各有其分。但乾 <lb ed="X" n="0822b13"/><lb ed="R015" n="0181a04"/>卦象天，故以此四德皆为天德。但阴阳合会，二象相成，皆能有德，非独乾之一卦。是以诸卦之中，亦有四德。但 <lb ed="X" n="0822b14"/><lb ed="R015" n="0181a05"/>馀卦四德，皆劣于乾，故其中各有馀辞。如坤卦云：坤，元亨利牝马之贞。乾卦直云四德，更无所言。欲见乾之四 <lb ed="X" n="0822b15"/><lb ed="R015" n="0181a06"/>德，无所不包矣。</note>然今以乾喩<persName>佛</persName>者，乾既是动用不息之義，是 <lb ed="X" n="0822b16"/><lb ed="R015" n="0181a07"/>阳气之精粹，不同阴体凝静。亦如<persName>佛</persName>是觉者，是菩提 <lb ed="X" n="0822b17"/><lb ed="R015" n="0181a08"/>之智，不同涅槃凝寂之体。以元亨利贞，喩常乐我净 <lb ed="X" n="0822b18"/><lb ed="R015" n="0181a09"/>者。然乾阳功用，虽廣多无畔，利天下万物。而实体之 <lb ed="X" n="0822b19"/><lb ed="R015" n="0181a10"/>德，唯此四故。具五常故，<note place="inline">五常者，仁義礼智信也。元者是仁，亨者是礼，利者是義，贞 <lb ed="X" n="0822b20"/><lb ed="R015" n="0181a11"/>者是信。四德总名为智，如上所配。既具五常，则摄尽儒宗。</note>具五行故，<note place="inline">元木亨火利金贞水也。土 <lb ed="X" n="0822b21"/><lb ed="R015" n="0181a12"/>王四时，故总合四德。既具五行，则摄尽阴阳術数休咎等。</note>具四时故。<note place="inline">摄一周天也，亦如上配。</note> <lb ed="X" n="0822b22"/><lb ed="R015" n="0181a13"/><persName>佛</persName>德亦尔，虽无量无边，实体之德，亦唯有四。由此四 <lb ed="X" n="0822b23"/><lb ed="R015" n="0181a14"/>故，迥超凡夫外道二乘境界。廣如下释。又乾是总名， <lb ed="X" n="0822b24"/><lb ed="R015" n="0181a15"/>元等是别。别德之外，无别乾体。<persName>佛</persName>与四德，例此亦然。</p> <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0822c" n="0822c"/> <lb ed="X" n="0822c01"/><lb ed="R015" n="0181a16"/><p xml:id="pX09p0822c0101">疏：始于一气者，推究此乾道之德，所从之始，始于一 <lb ed="X" n="0822c02"/><lb ed="R015" n="0181a17"/>气。一气者，道之所宗，阴阳天地之根本也。谓天道未 <lb ed="X" n="0822c03"/><lb ed="R015" n="0181a18"/>分，阴阳未泮，未有天地人物<anchor xml:id="nkr_note_add_0822c0301" n="0822c0301"/><anchor xml:id="beg0822c0301" n="0822c0301"/>已<anchor xml:id="end0822c0301"/>前，但是淳元之一气。 <lb ed="X" n="0822c04"/><lb ed="R015" n="0181b01"/>故易钩命诀云：天地未分之前，谓之一气。<note place="inline">未分阴阳之二，故云 <lb ed="X" n="0822c05"/><lb ed="R015" n="0181b02"/>一也。净名楷疏序云：一气瞑<g ref="#CB13413">矇</g>，玄黄未辨。天后花严序云：造化权舆之首，天道未分。</note>于中转有 <lb ed="X" n="0822c06"/><lb ed="R015" n="0181b03"/>五运，<note place="inline">运谓运数，谓时改易，取易義也。</note>谓太易、太初、太始、太素、太极。气 <lb ed="X" n="0822c07"/><lb ed="R015" n="0181b04"/>象未分，谓之太易。<note place="inline">此是一气，正取最初根本也。</note>元气始萌，谓之太 <lb ed="X" n="0822c08"/><lb ed="R015" n="0181b05"/>初。气形之端，谓之太始。形变有质，谓之太素。质形<anchor xml:id="nkr_note_add_0822c0801" n="0822c0801"/><anchor xml:id="beg0822c0801" n="0822c0801"/>已<anchor xml:id="end0822c0801"/> <lb ed="X" n="0822c09"/><lb ed="R015" n="0181b06"/>具，谓之太极。转变五故，故名五运。<note place="inline">从太易转变，成四兼本，故云五运也。</note> <lb ed="X" n="0822c10"/><lb ed="R015" n="0181b07"/>黄庭经云：殊途一会归要终。梁丘子註云：同归一气， <lb ed="X" n="0822c11"/><lb ed="R015" n="0181b08"/>是以儒道至教，皆宗于一。黄庭又云：五行相推大归 <lb ed="X" n="0822c12"/><lb ed="R015" n="0181b09"/>一。又云：一之为物叵卒见。莊子云：通于一而万事毕。 <lb ed="X" n="0822c13"/><lb ed="R015" n="0181b10"/>又云：一之所起，有一而未形。<note place="inline">郭象註云：一者，有之初至妙者也。至妙，故未有 <lb ed="X" n="0822c14"/><lb ed="R015" n="0181b11"/>物理之形耳。夫一之所起，起于至一，非起于无。非无者，玄妙之一气也。</note>系辞云：天下之 <lb ed="X" n="0822c15"/><lb ed="R015" n="0181b12"/>动，贞夫一者也。此等所言一者，皆谓气也。<note place="inline">但幽玄无相，故云一 <lb ed="X" n="0822c16"/><lb ed="R015" n="0181b13"/>也。故孔释一阴一阳云：虚无不可分别，故云一。</note>故老子云：冲气以为和。<note place="inline">河上公云： <lb ed="X" n="0822c17"/><lb ed="R015" n="0181b14"/>万物中皆有元气，得以和柔。</note>肇公云：元气含于大象，大象隐于圆 <lb ed="X" n="0822c18"/><lb ed="R015" n="0181b15"/>形，为识物之灵。灵中有神，神中有身等。乾卦象曰：潜 <lb ed="X" n="0822c19"/><lb ed="R015" n="0181b16"/>龙勿用，阳在下也。彼疏释云：此一爻之象，专明天之 <lb ed="X" n="0822c20"/><lb ed="R015" n="0181b17"/>自然气也。又文言云：潜龙勿用，阳气潜藏。此释初九， <lb ed="X" n="0822c21"/><lb ed="R015" n="0181b18"/>亦唯指气为本，故云始于一气也。<note place="inline">结释疏文。</note></p> <lb ed="X" n="0822c22"/><lb ed="R015" n="0182a01"/><p xml:id="pX09p0822c2201">疏常、乐下，二、正明。然<persName>佛</persName>德无量，今特指此四者，谓其 <lb ed="X" n="0822c23"/><lb ed="R015" n="0182a02"/>五意：一者、是<persName>佛</persName>实体之德故；二者、对拣凡夫妄执常 <lb ed="X" n="0822c24"/><lb ed="R015" n="0182a03"/>等四倒，翻破二乘无常等四倒故；三者、是四念处观 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0823a" n="0823a"/> <lb ed="X" n="0823a01"/><lb ed="R015" n="0182a04"/>究竟果故；四者、诸<persName>佛</persName>虽说无量法门究竟，为显此故； <lb ed="X" n="0823a02"/><lb ed="R015" n="0182a05"/>五者、<persName>如来</persName>二月在娑罗树四双八隻中间而般涅槃， <lb ed="X" n="0823a03"/><lb ed="R015" n="0182a06"/>只为表此理故。初、言实体之德者，起信论云：真如自 <lb ed="X" n="0823a04"/><lb ed="R015" n="0182a07"/>体相者，一切凡夫、声闻、缘觉、菩萨、诸<persName>佛</persName>无有增减，从 <lb ed="X" n="0823a05"/><lb ed="R015" n="0182a08"/>本<anchor xml:id="nkr_note_add_0823a0501" n="0823a0501"/><anchor xml:id="beg0823a0501" n="0823a0501"/>已<anchor xml:id="end0823a0501"/>来，性自满足一切功德，所谓：自体有大智慧光 <lb ed="X" n="0823a06"/><lb ed="R015" n="0182a09"/>明義故，乃至常、乐、我、净義故，名为<persName>如来</persName>藏，亦名<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0823a07"/><lb ed="R015" n="0182a10"/>法身。</p><p xml:id="pX09p0823a0703" cb:place="inline">△二、对拣凡夫二乘者。由凡夫迷自<anchor xml:id="nkr_note_add_0823a0701" n="0823a0701"/><anchor xml:id="beg0823a0701" n="0823a0701"/>己<anchor xml:id="end0823a0701"/><persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0823a08"/><lb ed="R015" n="0182a11"/>法身真如本来常乐我净故，妄计五蕴常乐我净。是 <lb ed="X" n="0823a09"/><lb ed="R015" n="0182a12"/>故<persName>佛</persName>于种种经中，令修不净观、苦观、无常观、无我观， <lb ed="X" n="0823a10"/><lb ed="R015" n="0182a13"/>以将对治所执生死五蕴常乐我净。<note place="inline">此上破凡夫常等四倒讫。</note>然 <lb ed="X" n="0823a11"/><lb ed="R015" n="0182a14"/>犹未显所迷法身常乐我净。故声闻等禀此修行，虽 <lb ed="X" n="0823a12"/><lb ed="R015" n="0182a15"/>各证果，尙迷法身常等四德。是以<persName>佛</persName>于诸了義大乘 <lb ed="X" n="0823a13"/><lb ed="R015" n="0182a16"/>经中，廣破此见。故涅槃经第二云：众生亦尔，为诸烦 <lb ed="X" n="0823a14"/><lb ed="R015" n="0182a17"/>恼无明所覆，生顚倒心。我计无我，常计无常，净计不 <lb ed="X" n="0823a15"/><lb ed="R015" n="0182a18"/>净，乐计为苦。以为烦恼之所覆故，虽生此想，不达其 <lb ed="X" n="0823a16"/><lb ed="R015" n="0182b01"/>義。如彼醉人，于非转处而生转想。<note place="inline">此上正破二乘无常等四倒。</note>我 <lb ed="X" n="0823a17"/><lb ed="R015" n="0182b02"/>者，即是<persName>佛</persName>義。常者，是法身義。乐者，是涅槃義。净者，是 <lb ed="X" n="0823a18"/><lb ed="R015" n="0182b03"/>法義。<note place="inline">正显真实四德。</note>汝等比丘！云何言有我想流转生死？汝 <lb ed="X" n="0823a19"/><lb ed="R015" n="0182b04"/>等若言我亦修习无常、苦、无我等想，是三种修，无有 <lb ed="X" n="0823a20"/><lb ed="R015" n="0182b05"/>实義。<note place="inline">略于不净，但言三者，就勝说故。</note>我今当说勝三修法。苦者计乐， <lb ed="X" n="0823a21"/><lb ed="R015" n="0182b06"/>乐者计苦，是顚倒法。无常计常，常计无常，是顚倒法。 <lb ed="X" n="0823a22"/><lb ed="R015" n="0182b07"/>无我计我，我计无我，是顚倒法。不净计净，净计不净， <lb ed="X" n="0823a23"/><lb ed="R015" n="0182b08"/>是顚倒法。有如是等四顚倒法，是人不知，正修诸法。 <lb ed="X" n="0823a24"/><lb ed="R015" n="0182b09"/><note place="inline">此上双结凡夫二乘四种倒也。</note>世间亦有常乐我净，出世亦有常乐 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0823b" n="0823b"/> <lb ed="X" n="0823b01"/><lb ed="R015" n="0182b10"/>我净。世间法者，有字无義。出世法者，有字有義。何以 <lb ed="X" n="0823b02"/><lb ed="R015" n="0182b11"/>故？世间之法有顚倒，故不知義。何等为義？无我者，名 <lb ed="X" n="0823b03"/><lb ed="R015" n="0182b12"/>为生死。我者，名为<persName>如来</persName>。无常者，声闻缘觉。常者，<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0823b04"/><lb ed="R015" n="0182b13"/>法身。苦者，一切外道。乐者，即是涅槃。不净者，即有为 <lb ed="X" n="0823b05"/><lb ed="R015" n="0182b14"/>法。净者，诸<persName>佛</persName>菩萨所有正法。是名不顚倒。以不顚倒 <lb ed="X" n="0823b06"/><lb ed="R015" n="0182b15"/>故，知字知義。若欲远離四顚倒者，应知如是常乐我 <lb ed="X" n="0823b07"/><lb ed="R015" n="0182b16"/>净<note place="inline">云云</note>。汝等当知，先所修习无常第想，非是真实。譬 <lb ed="X" n="0823b08"/><lb ed="R015" n="0182b17"/>如春时，有诸人等，在大池浴，失琉璃宝。悉共入水，求 <lb ed="X" n="0823b09"/><lb ed="R015" n="0182b18"/>觅是宝。竞捉瓦石草木沙砾，各各自谓得琉璃宝。欢 <lb ed="X" n="0823b10"/><lb ed="R015" n="0183a01"/>喜持出，乃知非真。是时宝珠，犹在水中。有一智人，以 <lb ed="X" n="0823b11"/><lb ed="R015" n="0183a02"/>方便力，安徐入水，即便得珠。汝等比丘，不应如是修 <lb ed="X" n="0823b12"/><lb ed="R015" n="0183a03"/>习无常、苦、无我、不净想等，以为实義。汝等应当善学 <lb ed="X" n="0823b13"/><lb ed="R015" n="0183a04"/>方便，在在处处，常修我想、常乐净想。复应当知，先所 <lb ed="X" n="0823b14"/><lb ed="R015" n="0183a05"/>修习四法想者，悉是顚倒。欲得真实修诸想者，如彼 <lb ed="X" n="0823b15"/><lb ed="R015" n="0183a06"/>智人，巧出宝珠，所谓我想、常乐净想。<note place="inline">此上约法约喩，对二乘四倒，重 <lb ed="X" n="0823b16"/><lb ed="R015" n="0183a07"/>显四德。此下声闻难<persName>佛</persName>，先说无我法。<persName>佛</persName>以旧医用乳，新医断乳，後复用乳。以况外道说我，<persName>如来</persName>破我，复说我等 <lb ed="X" n="0823b17"/><lb ed="R015" n="0183a08"/>也。後法合云</note>汝等当知，<persName>如来</persName>亦尔。出世降伏邪医，外道唱 <lb ed="X" n="0823b18"/><lb ed="R015" n="0183a09"/>言无我。人、众生、寿者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0823001" n="0823001"/>者，外道言我者，如虫食木，偶成 <lb ed="X" n="0823b19"/><lb ed="R015" n="0183a10"/>字耳。故<persName>佛</persName>唱言无我。为调生故，为知时故，说有我者， <lb ed="X" n="0823b20"/><lb ed="R015" n="0183a11"/>如彼良医，善知于乳。非如凡夫所计吾我，或言如大 <lb ed="X" n="0823b21"/><lb ed="R015" n="0183a12"/>拇指，或如芥子，或如微尘。<persName>如来</persName>说我，悉不如是。是故 <lb ed="X" n="0823b22"/><lb ed="R015" n="0183a13"/>说言，诸法无我，实非无我。何者是我？若法是实、是真、 <lb ed="X" n="0823b23"/><lb ed="R015" n="0183a14"/>是常、是主、是依，性不变者，是名为我。汝当修习。第五 <lb ed="X" n="0823b24"/><lb ed="R015" n="0183a15"/>卷亦云：又解脱者，名为不空。如水酒酥蜜等甁，虽无 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0823c" n="0823c"/> <lb ed="X" n="0823c01"/><lb ed="R015" n="0183a16"/>水等，犹名水酒等甁。解脱亦尔，不可说空及以不空。 <lb ed="X" n="0823c02"/><lb ed="R015" n="0183a17"/>空者，无二十五有及诸烦恼一切有为。加甁无水，则 <lb ed="X" n="0823c03"/><lb ed="R015" n="0183a18"/>名为空。不空者，谓真实善色，常乐我净，不动不变。犹 <lb ed="X" n="0823c04"/><lb ed="R015" n="0183b01"/>如彼甁，色香味触。第七卷<persName>如来</persName>性品亦云：<persName>佛</persName>告迦葉： <lb ed="X" n="0823c05"/><lb ed="R015" n="0183b02"/>谓四倒者，于非苦中生于苦想。非苦者，名为<persName>如来</persName>。生 <lb ed="X" n="0823c06"/><lb ed="R015" n="0183b03"/>苦想者，谓于<persName>如来</persName>无常变异，捨此苦身，入于涅槃<note place="inline">云云。 <lb ed="X" n="0823c07"/><lb ed="R015" n="0183b04"/>馀三例云：世间说我，无有<persName>佛</persName>性。<persName>佛</persName>法有我，即是<persName>佛</persName>性云云。<persName>如来</persName>非杂食烦恼肉身</note>。迦葉言：我 <lb ed="X" n="0823c08"/><lb ed="R015" n="0183b05"/>从今日始得正见。自是之前，我等悉名邪见之人<note place="inline">據迦 <lb ed="X" n="0823c09"/><lb ed="R015" n="0183b06"/>葉之言，即无我为邪见，有我为正见</note>。後又云：先教众生修无我者，为除 <lb ed="X" n="0823c10"/><lb ed="R015" n="0183b07"/>世间诸妄见故，计我虚妄，非真实故。如女人苦味涂 <lb ed="X" n="0823c11"/><lb ed="R015" n="0183b08"/>乳，令子不饮<note place="inline">子病服药，忌乳故也</note>。後洗乳令饮，子疑不饮等<note place="inline">云 <lb ed="X" n="0823c12"/><lb ed="R015" n="0183b09"/>云</note>。我今亦说<persName>如来</persName>藏<note place="inline">云云</note>。第三十七卷又云：狮子吼 <lb ed="X" n="0823c13"/><lb ed="R015" n="0183b10"/>者，说一切法悉无常、苦、无我、不净，唯说<persName>如来</persName>常乐我 <lb ed="X" n="0823c14"/><lb ed="R015" n="0183b11"/>净<note place="inline">據上所引，褈叠数番，即知常乐我净是诸<persName>佛</persName>究竟实德。就涅槃一部，首末廣辨。此四文相极廣。诸实教大 <lb ed="X" n="0823c15"/><lb ed="R015" n="0183b12"/>乘亦然。據涅槃是终穷极教，会权归实，故偏引之</note>。上来<anchor xml:id="nkr_note_add_0823c1501" n="0823c1501"/><anchor xml:id="beg0823c1501" n="0823c1501"/>已<anchor xml:id="end0823c1501"/>释第二意，翻对两 <lb ed="X" n="0823c16"/><lb ed="R015" n="0183b13"/>重四倒竟。</p><p xml:id="pX09p0823c1605" cb:place="inline">△三、是四念处究竟果者，四谓观身不净， <lb ed="X" n="0823c17"/><lb ed="R015" n="0183b14"/>观受是苦，观心无常，观法无我。<note place="inline">此四行相，在下普眼章三十七道品文中 <lb ed="X" n="0823c18"/><lb ed="R015" n="0183b15"/>所释。有心力者，检而略说。</note>对治计净等四倒。<note place="inline">此通大小乘修。</note>又诸法无行 <lb ed="X" n="0823c19"/><lb ed="R015" n="0183b16"/>经云：观身毕竟空，观受内外空，观心无所有，观法但 <lb ed="X" n="0823c20"/><lb ed="R015" n="0183b17"/>有名。<note place="inline">智论亦同此说。</note>对治计不净等四倒。<note place="inline">此唯大乘人修。</note>两褈四倒 <lb ed="X" n="0823c21"/><lb ed="R015" n="0183b18"/>既遣，即显自体具真实常乐我净，故名为<persName>如来</persName>法身。 <lb ed="X" n="0823c22"/><lb ed="R015" n="0184a01"/><note place="inline">如前引起信之文也。</note>故云究竟果矣。天台云：深观念处，即坐道 <lb ed="X" n="0823c23"/><lb ed="R015" n="0184a02"/>场，更不须馀。機宜不同，故说馀品。<note place="inline">馀品者，四正勤等。</note>據四念 <lb ed="X" n="0823c24"/><lb ed="R015" n="0184a03"/>处，既是对治四倒，与前段四观，義亦不殊。但缘四念 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0824a" n="0824a"/> <lb ed="X" n="0824a01"/><lb ed="R015" n="0184a04"/>是三十七品之首，修行要门。一切众生，从凡至圣，通 <lb ed="X" n="0824a02"/><lb ed="R015" n="0184a05"/>大小乘，无不修习。故天台别有四卷念处之文。所以 <lb ed="X" n="0824a03"/><lb ed="R015" n="0184a06"/><persName>佛</persName>临灭度，遗嘱弟子，唯令依此而修。<note place="inline">遗嘱之事，廣在下序分中说。</note> <lb ed="X" n="0824a04"/><lb ed="R015" n="0184a07"/>是以别标为一门之意。</p><p xml:id="pX09p0824a0410" cb:place="inline">△四、诸<persName>佛</persName>虽说无量法门究 <lb ed="X" n="0824a05"/><lb ed="R015" n="0184a08"/>竟，为显此者，唯识论五位中第五究竟位。颂曰：此即 <lb ed="X" n="0824a06"/><lb ed="R015" n="0184a09"/>无漏界，不思议<note place="inline">总标</note>善<note place="inline">净也</note>常<note place="inline">常也</note>安乐<note place="inline">乐也</note>，解脱<note place="inline">亦是净也</note>身大 <lb ed="X" n="0824a07"/><lb ed="R015" n="0184a10"/>牟尼名法<note place="inline">我也</note>。</p><p xml:id="pX09p0824a0707" cb:place="inline">△五、<persName>如来</persName>二月在娑罗树间等者，涅槃 <lb ed="X" n="0824a08"/><lb ed="R015" n="0184a11"/>第三十卷云：善男子！以是因缘故，我于此娑罗双树 <lb ed="X" n="0824a09"/><lb ed="R015" n="0184a12"/>间大狮子吼。狮子吼者，名大涅槃。善男子！东方双者， <lb ed="X" n="0824a10"/><lb ed="R015" n="0184a13"/>破于无常，获得于常。乃至北方双者，破于不净，而得 <lb ed="X" n="0824a11"/><lb ed="R015" n="0184a14"/>于净。善男子！此中众生为双树故，护<name role="" type="person">娑罗林</name>，不令外 <lb ed="X" n="0824a12"/><lb ed="R015" n="0184a15"/>人取其枝葉斫截破壞。我亦如是，为四法故，令诸弟 <lb ed="X" n="0824a13"/><lb ed="R015" n="0184a16"/>子护持<persName>佛</persName>法。何等为四？常、乐、我、净。此四双树，四王典 <lb ed="X" n="0824a14"/><lb ed="R015" n="0184a17"/>掌。我为四王护持我法，是故于中而般涅槃。善男子！ <lb ed="X" n="0824a15"/><lb ed="R015" n="0184a18"/>娑罗双树花果常茂，常能利益无量众生。我亦如是， <lb ed="X" n="0824a16"/><lb ed="R015" n="0184b01"/>常能利益声闻、缘觉。华者喩我，果者喩乐。以是義故， <lb ed="X" n="0824a17"/><lb ed="R015" n="0184b02"/>我于此间娑罗双树入大涅槃。狮子吼言：<persName>世尊</persName>！<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0824a18"/><lb ed="R015" n="0184b03"/>何故二月涅槃？善男子！二月是春阳之月，万物生长，华 <lb ed="X" n="0824a19"/><lb ed="R015" n="0184b04"/>果敷荣，江河盈满。是时众生多生常想。为破众生如 <lb ed="X" n="0824a20"/><lb ed="R015" n="0184b05"/>是心故，说一切法俱是无常，唯说<persName>如来</persName>常住不变。善 <lb ed="X" n="0824a21"/><lb ed="R015" n="0184b06"/>男子！孟冬枯悴，众不爱乐。阳春和液，人所贪爱。为破 <lb ed="X" n="0824a22"/><lb ed="R015" n="0184b07"/>众生世间乐故，演说常乐<note place="inline">结上<anchor xml:id="nkr_note_add_0824a2201" n="0824a2201"/><anchor xml:id="beg0824a2201" n="0824a2201"/>已<anchor xml:id="end0824a2201"/>说之者，此下例说我净云</note>。我净亦 <lb ed="X" n="0824a23"/><lb ed="R015" n="0184b08"/>尔。<persName>如来</persName>为破世我、世净，故说<persName>如来</persName>真实我净。言二月 <lb ed="X" n="0824a24"/><lb ed="R015" n="0184b09"/>者，喩于<persName>如来</persName>二种法身。冬不乐者，智者不乐<persName>如来</persName>无 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0824b" n="0824b"/> <lb ed="X" n="0824b01"/><lb ed="R015" n="0184b10"/>常，入于涅槃。二月乐者，喩于智者爱乐<persName>如来</persName>常、乐、我、 <lb ed="X" n="0824b02"/><lb ed="R015" n="0184b11"/>净<note place="inline">據此，即知<persName>佛</persName>二月灭度，为表常、乐、我、净</note>。然两褈四倒，总有八倒。其四 <lb ed="X" n="0824b03"/><lb ed="R015" n="0184b12"/>念处观，既有性、相两褈，治于八倒，即成八行。终至成 <lb ed="X" n="0824b04"/><lb ed="R015" n="0184b13"/><persName>佛</persName>，即名八德。谓法身常等四德是实德，示现色身无 <lb ed="X" n="0824b05"/><lb ed="R015" n="0184b14"/>常等四德是权德<note place="inline">纳耶输等，现不净也；受金枪等，现苦也；隐八自在，现无我也；下生入 <lb ed="X" n="0824b06"/><lb ed="R015" n="0184b15"/>灭，现无常也</note>。故天台云：娑罗双树，四枯、四荣，正表于此<note place="inline">枯、荣 <lb ed="X" n="0824b07"/><lb ed="R015" n="0184b16"/>之言，是天台所立，文在别译经本中</note>。谓法性之色<note place="inline">约大品经说</note>，实非是净，凡 <lb ed="X" n="0824b08"/><lb ed="R015" n="0184b17"/>夫计净，是名顚倒；实非不净，小乘计不净，亦名顚倒。 <lb ed="X" n="0824b09"/><lb ed="R015" n="0184b18"/>今观色种即空，空中无净，云何染著？则凡夫净倒，破 <lb ed="X" n="0824b10"/><lb ed="R015" n="0185a01"/>枯念处成。色种即假，假智常、净，云何滞空而取<g ref="#CB01926">灰</g>断？ <lb ed="X" n="0824b11"/><lb ed="R015" n="0185a02"/>言色不净，是名二乘不净倒，破荣念处成。观色本际 <lb ed="X" n="0824b12"/><lb ed="R015" n="0185a03"/>非空、非假、非净、不净，乃名中道。<persName>佛</persName>表此理，故于中间 <lb ed="X" n="0824b13"/><lb ed="R015" n="0185a04"/>而般涅槃。馀三类此<note place="inline">观受、心、法，苦、无常、无我等例之</note>，故云常等。然此 <lb ed="X" n="0824b14"/><lb ed="R015" n="0185a05"/>真实四德，既具如上诸门，義、理不同，故疏备擧，云<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0824b15"/><lb ed="R015" n="0185a06"/>之德也。</p><p xml:id="pX09p0824b1504" cb:place="inline">▲疏本乎一心者，上所引起信论中真如四 <lb ed="X" n="0824b16"/><lb ed="R015" n="0185a07"/>德之文，是立義分中论主总立一心为本。于中有心 <lb ed="X" n="0824b17"/><lb ed="R015" n="0185a08"/>真如、心生灭二门。心真如具常等四德；心生灭中始、 <lb ed="X" n="0824b18"/><lb ed="R015" n="0185a09"/>本不二为究竟觉，亦是四德。勝鬘等意皆然。故知倒、 <lb ed="X" n="0824b19"/><lb ed="R015" n="0185a10"/>正常等，幷不離一心；<persName>佛</persName>无边德，亦无非一心。廣如华 <lb ed="X" n="0824b20"/><lb ed="R015" n="0185a11"/>严经夜摩偈赞品及此。疏下释普贤章初种种幻化， <lb ed="X" n="0824b21"/><lb ed="R015" n="0185a12"/>皆生<persName>如来</persName>圆觉妙心。文中所说，可检叙之。</p> <lb ed="X" n="0824b22"/><lb ed="R015" n="0185a13"/><p xml:id="pX09p0824b2201">疏专一下。二、明修心成其果德二：一、擧类乾道。四德 <lb ed="X" n="0824b23"/><lb ed="R015" n="0185a14"/>既始于一气，故道门修炼专于一气。道经云：专气致 <lb ed="X" n="0824b24"/><lb ed="R015" n="0185a15"/>柔。意云：元气是自然大道，性本静默柔弱，故能生于 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0824c" n="0824c"/> <lb ed="X" n="0824c01"/><lb ed="R015" n="0185a16"/>动<note place="inline">老子云：静为躁君</note>，能生刚强<note place="inline">又云：柔勝刚，弱勝强</note>。庶人不能安静默， <lb ed="X" n="0824c02"/><lb ed="R015" n="0185a17"/>守柔弱，故乖于道，不能保寿命，不能成万事，不能为 <lb ed="X" n="0824c03"/><lb ed="R015" n="0185a18"/>人君主和于天下<note place="inline">故老子云：强梁者不得其死。又云：富贵而憍，自遗其咎。又云：飘风不 <lb ed="X" n="0824c04"/><lb ed="R015" n="0185b01"/>终朝。又云：驰骋畋猎，令人心发狂等</note>。故达道之人专注其志，至于静至 <lb ed="X" n="0824c05"/><lb ed="R015" n="0185b02"/>柔，一元之气<note place="inline">夫子云：志于道</note>，合于自然大道，勤而行之，保雌 <lb ed="X" n="0824c06"/><lb ed="R015" n="0185b03"/>守弱，绵绵不<anchor xml:id="nkr_note_add_0824c0601" n="0824c0601"/><anchor xml:id="beg0824c0601" n="0824c0601"/>已<anchor xml:id="end0824c0601"/><note place="inline">故老子令人为而不恃，长而不宰，挫锐解纷，知白守黑，勿矜勿伐，若拙若 <lb ed="X" n="0824c07"/><lb ed="R015" n="0185b04"/>讷，抱一为天下式，如水处众人之所恶，如婴儿之未孩。此上皆撮略道经中文也。儒道二教大意皆然，不繁具 <lb ed="X" n="0824c08"/><lb ed="R015" n="0185b05"/>引</note>。功用既著而致于柔，名为成道也<note place="inline">修成之时，还成本道。故道经云： <lb ed="X" n="0824c09"/><lb ed="R015" n="0185b06"/>夫物芸芸，各归其根。归根曰静，静曰复命，复命曰常。又云：复归于无极。此如<persName>佛</persName>教中反本还源，为究竟果</note>。道 <lb ed="X" n="0824c10"/><lb ed="R015" n="0185b07"/>成则能保寿命，成万事，子育万物。既合于乾道，则各 <lb ed="X" n="0824c11"/><lb ed="R015" n="0185b08"/>正性命，保合大和，乃利贞也。故老子云：天下之至柔， <lb ed="X" n="0824c12"/><lb ed="R015" n="0185b09"/>驰骋天下之至坚。又说：当其无，有其用，外其身而身 <lb ed="X" n="0824c13"/><lb ed="R015" n="0185b10"/>存，终不为大，故能成其大。周易谦卦中说：谦如水而 <lb ed="X" n="0824c14"/><lb ed="R015" n="0185b11"/>能下，故百川归之而成大海。西陞经云：柔弱莫过于 <lb ed="X" n="0824c15"/><lb ed="R015" n="0185b12"/>气，气之柔弱莫过于道。道所以柔弱者，包裹天地，贯 <lb ed="X" n="0824c16"/><lb ed="R015" n="0185b13"/>穿万物。夫柔之生刚，弱之生强，而天下莫能知其根 <lb ed="X" n="0824c17"/><lb ed="R015" n="0185b14"/>本所从生者乎？<note place="inline">根本者，柔弱也。</note>據上诸文，皆云道至柔弱，故 <lb ed="X" n="0824c18"/><lb ed="R015" n="0185b15"/>今云专一气而致柔也。<note place="inline">专一气是修行，而致柔为成道，故下正明云修一心而成 <lb ed="X" n="0824c19"/><lb ed="R015" n="0185b16"/>道，以对此也，但文异耳。</note>所言一者，若论根本，即是元气，以未分 <lb ed="X" n="0824c20"/><lb ed="R015" n="0185b17"/>淸浊，故云一也。若约修炼，即是和气，谓胎息法，绵绵 <lb ed="X" n="0824c21"/><lb ed="R015" n="0185b18"/>若存，不纵不抑，绝诸造作，不运心機，合本元气，離太 <lb ed="X" n="0824c22"/><lb ed="R015" n="0186a01"/>急、太迟、太粗、太沉等，名为和气。阴气阳气，和通不二， <lb ed="X" n="0824c23"/><lb ed="R015" n="0186a02"/>故云一也。故道经云：冲气以为和。<note place="inline">得气和柔，如骨中有髓等。</note>又云： <lb ed="X" n="0824c24"/><lb ed="R015" n="0186a03"/>谷<note place="inline">谷，养也。</note>神不死，是谓玄牝。玄牝之门，是谓天地根。绵 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0825a" n="0825a"/> <lb ed="X" n="0825a01"/><lb ed="R015" n="0186a04"/>绵若存，用之不勤。又云：抱一能无離乎？<note place="inline">一者，道始生太和之精气 <lb ed="X" n="0825a02"/><lb ed="R015" n="0186a05"/>也。</note>专气致柔，<note place="inline">河上公註云：专精气使不乱，则形体应物而柔顺也。</note>能如婴儿乎？ <lb ed="X" n="0825a03"/><lb ed="R015" n="0186a06"/>又云：使心气曰疆，<note place="inline">心当专一，则神气实内，是曰柔弱。役心使气，则和气去中，是曰强梁。 <lb ed="X" n="0825a04"/><lb ed="R015" n="0186a07"/>钞释曰：上柔下强，可以得失相对说之。如上说乖道而强梁，合道而柔弱是也。</note>是谓深根固 <lb ed="X" n="0825a05"/><lb ed="R015" n="0186a08"/>蔕。<note place="inline">人以气为根，以精为蔕。</note>又云：天得一以淸等，<note place="inline">地寧，神灵，谷盈，万物生，王侯正。</note> <lb ed="X" n="0825a06"/><lb ed="R015" n="0186a09"/>是以圣人抱一为天下式。莊子云：一其性，<note place="inline">饰则二也。</note>养其 <lb ed="X" n="0825a07"/><lb ed="R015" n="0186a10"/>气，<note place="inline">不以心使之。</note>合其德。<note place="inline">不以物離性。</note>黄庭内景云：殊途一会，<note place="inline">同归 <lb ed="X" n="0825a08"/><lb ed="R015" n="0186a11"/>一气。</note>归要终一志，不久陞虚无。<note place="inline">学道专一，与虚空同体，则神仙可致。</note>又云： <lb ed="X" n="0825a09"/><lb ed="R015" n="0186a12"/>正一含华乃充盈。<note place="inline">存正守一，神气荣华。</note>肇公云：守真拘一，不染 <lb ed="X" n="0825a10"/><lb ed="R015" n="0186a13"/>外物，淸虚太一，其何有失？系辞云：夫乾，其静也专，其 <lb ed="X" n="0825a11"/><lb ed="R015" n="0186a14"/>动也直。<note place="inline">直则正也。</note>释曰：上所引文，皆是儒道修炼之门，专 <lb ed="X" n="0825a12"/><lb ed="R015" n="0186a15"/>气而为要妙之義也。<note place="inline">脚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825001" n="0825001"/>注者，皆各是本注，谓河上公註老子，郭象註莊子，<name role="" type="person">韩康伯</name>注 <lb ed="X" n="0825a13"/><lb ed="R015" n="0186a16"/>系辞，梁丘子注黄庭经。</note></p> <lb ed="X" n="0825a14"/><lb ed="R015" n="0186a17"/><p xml:id="pX09p0825a1401">疏修一下，二、正明<persName>佛</persName>果之德。既本乎一心，若不修一 <lb ed="X" n="0825a15"/><lb ed="R015" n="0186a18"/>心而乃别修者，岂成<persName>佛</persName>道？如磨砖不成明镜，炼铁不 <lb ed="X" n="0825a16"/><lb ed="R015" n="0186b01"/>得真金等。故淸凉大师所说：万行幷不離心，但能觉 <lb ed="X" n="0825a17"/><lb ed="R015" n="0186b02"/>了自心现量毕竟淸净，即一念之中万行备足。心不 <lb ed="X" n="0825a18"/><lb ed="R015" n="0186b03"/>起，止也；知不起，观也；不缘万境，捨也；止妄不生，戒也； <lb ed="X" n="0825a19"/><lb ed="R015" n="0186b04"/>安心谛理，忍也；心无间断，进也；心体離念，法也；心之 <lb ed="X" n="0825a20"/><lb ed="R015" n="0186b05"/>本觉，<persName>佛</persName>也；体相无违，僧也。六度、三宝，幷一心故。花严 <lb ed="X" n="0825a21"/><lb ed="R015" n="0186b06"/>经云：菩萨修诸<persName>佛</persName>法，净诸<persName>佛</persName>刹，积集妙行，调伏众生， <lb ed="X" n="0825a22"/><lb ed="R015" n="0186b07"/>乃至得大菩提，悉不離心。是故应以善法扶助自心， <lb ed="X" n="0825a23"/><lb ed="R015" n="0186b08"/>应以精进坚固自心，应以忍辱坦荡自心，应以智证 <lb ed="X" n="0825a24"/><lb ed="R015" n="0186b09"/>繫白自心，应以智慧明利自心，应以<persName>佛</persName>自在开发自 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0825b" n="0825b"/> <lb ed="X" n="0825b01"/><lb ed="R015" n="0186b10"/>心，应以<persName>佛</persName>平等廣大自心，应以<persName>佛</persName>十力照察自心。又 <lb ed="X" n="0825b02"/><lb ed="R015" n="0186b11"/>云：菩萨应知自心念念常有<persName>佛</persName>成正觉。何以故？诸<persName>佛</persName>、 <lb ed="X" n="0825b03"/><lb ed="R015" n="0186b12"/><persName>如来</persName>不離此心成正觉。如自心，一切众生心亦复如 <lb ed="X" n="0825b04"/><lb ed="R015" n="0186b13"/>是。據上等文，故知欲成<persName>佛</persName>道，必须修一心也。而言一 <lb ed="X" n="0825b05"/><lb ed="R015" n="0186b14"/>者，论云：心真如者，即是一法界大总相法门体，所谓 <lb ed="X" n="0825b06"/><lb ed="R015" n="0186b15"/>心性不生不灭等。此总相心通于凡、圣、因、果，不分染、 <lb ed="X" n="0825b07"/><lb ed="R015" n="0186b16"/>净，故云一也。</p> <lb ed="X" n="0825b08"/><lb ed="R015" n="0186b17"/><p xml:id="pX09p0825b0801">疏心也下。二、正显示八：一、标擧心者，<persName>如来</persName>藏自性淸 <lb ed="X" n="0825b09"/><lb ed="R015" n="0186b18"/>净心也。泛言心者，总有四种，梵语各异，翻译亦殊：一、 <lb ed="X" n="0825b10"/><lb ed="R015" n="0187a01"/>纥利陀，谓肉团心；二、缘虑名心，谓八种识俱能缘虑 <lb ed="X" n="0825b11"/><lb ed="R015" n="0187a02"/>自分境故；三、质多，此云集起心，即第八识集诸种子 <lb ed="X" n="0825b12"/><lb ed="R015" n="0187a03"/>起现行故；四、乾栗驮，谓坚实心。今辨此也。</p> <lb ed="X" n="0825b13"/><lb ed="R015" n="0187a04"/><p xml:id="pX09p0825b1301">疏冲虚下。二、直显。冲者，深玄也。花严序云：汪洋冲融。 <lb ed="X" n="0825b14"/><lb ed="R015" n="0187a05"/>又云：包纳冲邃。疏云：冲深包博。故老子云：道冲而用 <lb ed="X" n="0825b15"/><lb ed="R015" n="0187a06"/>之，或不盈。虚者，非质故。妙者，染而不染故。如莲花虽 <lb ed="X" n="0825b16"/><lb ed="R015" n="0187a07"/>在淤泥，不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825002" n="0825002"/>为所染，故喩妙法也。天台解妙，有其十義。 <lb ed="X" n="0825b17"/><lb ed="R015" n="0187a08"/>天长疏解妙云：非粗非妙，方名至妙。故下文云：种种 <lb ed="X" n="0825b18"/><lb ed="R015" n="0187a09"/>幻化，生于<persName>如来</persName>圆觉妙心。粹者，精纯也。炳焕者，俱是 <lb ed="X" n="0825b19"/><lb ed="R015" n="0187a10"/>至明之相，炳著焕烂也。故花严疏序述十玄门中微 <lb ed="X" n="0825b20"/><lb ed="R015" n="0187a11"/>细相容。安立门云：炳然齐现，犹彼芥甁。意取历历分 <lb ed="X" n="0825b21"/><lb ed="R015" n="0187a12"/>明，不错乱之状矣。论语云：焕乎其有文章。註云：焕，明 <lb ed="X" n="0825b22"/><lb ed="R015" n="0187a13"/>也。灵明者，若但云明，未拣日月之类，故云灵也。意云： <lb ed="X" n="0825b23"/><lb ed="R015" n="0187a14"/>心之明者，在无法不知而无分别，无法不现而无差 <lb ed="X" n="0825b24"/><lb ed="R015" n="0187a15"/>别。幽灵神圣，寂然洞然，故曰灵明。即此灵明而炳著 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0825c" n="0825c"/> <lb ed="X" n="0825c01"/><lb ed="R015" n="0187a16"/>焕烂。</p> <lb ed="X" n="0825c02"/><lb ed="R015" n="0187a17"/><p xml:id="pX09p0825c0201">疏无去下，三、竖通。无去无来者，谓此心不迁向前际 <lb ed="X" n="0825c03"/><lb ed="R015" n="0187a18"/>去，不从後际来，亦不于现在住。现在住者，是诸有为 <lb ed="X" n="0825c04"/><lb ed="R015" n="0187b01"/>法也。故成唯识论云：住表此法暂有用。今不同彼，以 <lb ed="X" n="0825c05"/><lb ed="R015" n="0187b02"/>此真心无相，无能、所，故不可见之于现在。净名云：但 <lb ed="X" n="0825c06"/><lb ed="R015" n="0187b03"/>以数故，说有三世，非谓菩提有去、来、今。良由菩提亦 <lb ed="X" n="0825c07"/><lb ed="R015" n="0187b04"/>无自性，即同真心，故非三世。若就菩提当相，则有始 <lb ed="X" n="0825c08"/><lb ed="R015" n="0187b05"/>无终，岂免初际冥通三际者？由不属三际，故俱通也。 <lb ed="X" n="0825c09"/><lb ed="R015" n="0187b06"/>且如今日眼识不能见昨日色者，以随所见色，皆落 <lb ed="X" n="0825c10"/><lb ed="R015" n="0187b07"/>谢过去也。今以真心不随诸法迁向过去，故于今时 <lb ed="X" n="0825c11"/><lb ed="R015" n="0187b08"/>向真心中能现前际诸法影像历历，亦能预现未来 <lb ed="X" n="0825c12"/><lb ed="R015" n="0187b09"/>之法历然。然虽通于三际，三际求之，皆不可得，与所 <lb ed="X" n="0825c13"/><lb ed="R015" n="0187b10"/>知、所现三际之境而不可分，故言冥也。花严经云：法 <lb ed="X" n="0825c14"/><lb ed="R015" n="0187b11"/>性遍在一切处一切众生及国土三世悉在无有馀 <lb ed="X" n="0825c15"/><lb ed="R015" n="0187b12"/>亦无形相而可得。前三句通三际，後一句冥合。</p> <lb ed="X" n="0825c16"/><lb ed="R015" n="0187b13"/><p xml:id="pX09p0825c1601">疏非中下，四、横遍。言非中、外者，有二意：一、不在身中 <lb ed="X" n="0825c17"/><lb ed="R015" n="0187b14"/>及中间，亦非身外。若在身中、中间，则有处所；若在身 <lb ed="X" n="0825c18"/><lb ed="R015" n="0187b15"/>外，则非我心。根、尘、识三，皆不可得，何有内、外、中间者 <lb ed="X" n="0825c19"/><lb ed="R015" n="0187b16"/>焉？二、谓此心非有、无二边，故非外；二边既遣，中道亦 <lb ed="X" n="0825c20"/><lb ed="R015" n="0187b17"/>亡，故非中。非中、非边，是绝待灵心也。此言非中，所谓 <lb ed="X" n="0825c21"/><lb ed="R015" n="0187b18"/>非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0825003" n="0825003"/>是中，非谓是非中；言非外者，所谓非是外，非谓是 <lb ed="X" n="0825c22"/><lb ed="R015" n="0188a01"/>非外。洞彻十方者，心有所在，则有所不在；以无所在， <lb ed="X" n="0825c23"/><lb ed="R015" n="0188a02"/>故无所不在，故洞彻十方也。洞、彻二字通论，義亦不 <lb ed="X" n="0825c24"/><lb ed="R015" n="0188a03"/>殊。若对冥、通之言，则二文文势稍异，谓洞然透彻，无 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0826a" n="0826a"/> <lb ed="X" n="0826a01"/><lb ed="R015" n="0188a04"/>所不遍，意显决定，擧体全遍，非莽齿随宜而说。然冥 <lb ed="X" n="0826a02"/><lb ed="R015" n="0188a05"/>与洞各于句中互相影略，二皆备矣。不妨亦云冥通 <lb ed="X" n="0826a03"/><lb ed="R015" n="0188a06"/>十方，洞彻三际等。</p> <lb ed="X" n="0826a04"/><lb ed="R015" n="0188a07"/><p xml:id="pX09p0826a0401">疏不灭下，五、真常不灭。不生者，真心不变，故不生、灭。 <lb ed="X" n="0826a05"/><lb ed="R015" n="0188a08"/>起信云：所谓心性不生不灭。然不生、灭三性不同，谓： <lb ed="X" n="0826a06"/><lb ed="R015" n="0188a09"/>遍计无体可生可灭；依他起性即生不生，即灭不灭； <lb ed="X" n="0826a07"/><lb ed="R015" n="0188a10"/>圆成实性自体本有，不待新生，尽未来际，究竟常住， <lb ed="X" n="0826a08"/><lb ed="R015" n="0188a11"/>永不断灭。今即当此自性不生不灭，不同前二。若三 <lb ed="X" n="0826a09"/><lb ed="R015" n="0188a12"/>性相对，各據自相说者，即遍计之法妄生妄灭，圆成 <lb ed="X" n="0826a10"/><lb ed="R015" n="0188a13"/>真心不生不灭。依他有二，谓：相同遍计，似生似灭；性 <lb ed="X" n="0826a11"/><lb ed="R015" n="0188a14"/>同圆成，不生不灭。花严云一切法无生一切法无灭 <lb ed="X" n="0826a12"/><lb ed="R015" n="0188a15"/>等，以依他无别自性，故全同圆成也。一切大乘经说 <lb ed="X" n="0826a13"/><lb ed="R015" n="0188a16"/>一切诸法不生不灭，寂灭常住等，皆此義也。岂四山 <lb ed="X" n="0826a14"/><lb ed="R015" n="0188a17"/>之可害者，涅槃二十九云：如我昔告波斯匿王：大王！ <lb ed="X" n="0826a15"/><lb ed="R015" n="0188a18"/>有亲信人从四方来，各作是言：大王！有四大山从四 <lb ed="X" n="0826a16"/><lb ed="R015" n="0188b01"/>方来，欲害人民。王若闻者，当设何计？王言：<persName>世尊</persName>！设有 <lb ed="X" n="0826a17"/><lb ed="R015" n="0188b02"/>此来，无逃避处，唯当专心持戒、佈施。我即赞言：善哉， <lb ed="X" n="0826a18"/><lb ed="R015" n="0188b03"/>大王！我说四山即是众生生、老、病、死。生、老、病、死常来 <lb ed="X" n="0826a19"/><lb ed="R015" n="0188b04"/>切人，云何大王不修施、戒？今云害者，以经云欲害人 <lb ed="X" n="0826a20"/><lb ed="R015" n="0188b05"/>民也。若就经文，法合云生、老、病、死常来切人者，今即 <lb ed="X" n="0826a21"/><lb ed="R015" n="0188b06"/>应云岂四相之可切，亦通</p> <lb ed="X" n="0826a22"/><lb ed="R015" n="0188b07"/><p xml:id="pX09p0826a2201">疏離性下，六、绝迹。離性離相者，诸法无性，皆空即性 <lb ed="X" n="0826a23"/><lb ed="R015" n="0188b08"/>也，谓色即空等；缘生诸法，即相也，谓空即色等。今以 <lb ed="X" n="0826a24"/><lb ed="R015" n="0188b09"/>真心虽空无一物，而体非空，故離性；虽随缘成一切 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0826b" n="0826b"/> <lb ed="X" n="0826b01"/><lb ed="R015" n="0188b10"/>色等诸法，而体非色，故離相。離相離性，故名中道真 <lb ed="X" n="0826b02"/><lb ed="R015" n="0188b11"/>性也。奚五色之能盲者，奚，何也。五色能盲，即道经云： <lb ed="X" n="0826b03"/><lb ed="R015" n="0188b12"/>五色令人目盲<note place="inline">贪婬好色，则伤精失明也</note>，五音令人耳聋<note place="inline">好听五音，则和 <lb ed="X" n="0826b04"/><lb ed="R015" n="0188b13"/>气去心，不能听无声之声也</note>。五色者，靑、黄、赤、白、黑；五音者，宫、商、角、 <lb ed="X" n="0826b05"/><lb ed="R015" n="0188b14"/>征、羽。文中擧此五方正色、正音。馀可例知。今疏意云： <lb ed="X" n="0826b06"/><lb ed="R015" n="0188b15"/>夫色能盲者，只能盲对色之识。今真心離相，不与色 <lb ed="X" n="0826b07"/><lb ed="R015" n="0188b16"/>对，彼岂能盲？若对色，色即空，即谁能盲？道教中以虚 <lb ed="X" n="0826b08"/><lb ed="R015" n="0188b17"/>无寂寞为道，忘情绝智为修，故观色聆音，即盲、聋失 <lb ed="X" n="0826b09"/><lb ed="R015" n="0188b18"/>道。今真心離性，不滞空、无，故见色闻声，声、色不能盲 <lb ed="X" n="0826b10"/><lb ed="R015" n="0189a01"/>之、昧之也。如镜明现色，色何翳明？</p> <lb ed="X" n="0826b11"/><lb ed="R015" n="0189a02"/><p xml:id="pX09p0826b1101">疏处生下，七、不变。四句两对中，皆上句以法标之，下 <lb ed="X" n="0826b12"/><lb ed="R015" n="0189a03"/>句以喩显之。无始生死漂溺有情，故如流；无边无底， <lb ed="X" n="0826b13"/><lb ed="R015" n="0189a04"/>故如海。涅槃是第一義天高超彼岸之義，故有岸天 <lb ed="X" n="0826b14"/><lb ed="R015" n="0189a05"/>之言。骊珠者，骊龙颔下有明月宝珠，光明洞彻。虽在 <lb ed="X" n="0826b15"/><lb ed="R015" n="0189a06"/>海中，光明不灭，不同灯烛入水则灭。然不能遍照海 <lb ed="X" n="0826b16"/><lb ed="R015" n="0189a07"/>中所有一切，故云独耀。众生虽处生死之中，此心灵 <lb ed="X" n="0826b17"/><lb ed="R015" n="0189a08"/>鉴不昧，然且迷之不觉。不觉，故不能通达一切，但照 <lb ed="X" n="0826b18"/><lb ed="R015" n="0189a09"/>体独立，如珠独耀。故梁武帝制达摩大师<g ref="#CB15156">碑</g>文，标意 <lb ed="X" n="0826b19"/><lb ed="R015" n="0189a10"/>云：沧海之内有骊龙珠，白毫色，天莫见，人莫识。我大 <lb ed="X" n="0826b20"/><lb ed="R015" n="0189a11"/>师得之矣！沧者，是水深廣幽远之貌。如天苍苍，是高 <lb ed="X" n="0826b21"/><lb ed="R015" n="0189a12"/>远之貌。踞涅槃岸者，涅槃，此云圆寂。一切诸法皆空， <lb ed="X" n="0826b22"/><lb ed="R015" n="0189a13"/>心本无念，融为一真体性，无别生死喧动。故真心圆 <lb ed="X" n="0826b23"/><lb ed="R015" n="0189a14"/>满，皆寂静也。踞者，安然而居之谓也。故时人皆呼憍 <lb ed="X" n="0826b24"/><lb ed="R015" n="0189a15"/>慢贡高为踞傲。法花云：遥见其父踞狮子床，宝几承 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0826c" n="0826c"/> <lb ed="X" n="0826c01"/><lb ed="R015" n="0189a16"/>足。悫云：若非莲藏化主，孰踞其源？桂轮者，月也。月中 <lb ed="X" n="0826c02"/><lb ed="R015" n="0189a17"/>有桂，故目之为桂轮。碧天者，晴、秋之夜无雲、雾，故唯 <lb ed="X" n="0826c03"/><lb ed="R015" n="0189a18"/>见碧色。其犹第一義天无诸惑业雲、雾，故喩碧天。既 <lb ed="X" n="0826c04"/><lb ed="R015" n="0189b01"/>诸法皆空寂，则心之本觉大智慧光明遍照法界，離 <lb ed="X" n="0826c05"/><lb ed="R015" n="0189b02"/>诸分别，故云孤朗。然月在靑天，无所不照。是以心圆 <lb ed="X" n="0826c06"/><lb ed="R015" n="0189b03"/>寂时，如天之月，不同海珠。又前云独者，约就迷时，但 <lb ed="X" n="0826c07"/><lb ed="R015" n="0189b04"/>能自照，不能普照一切。今云孤者，约晴霄秋天，唯月 <lb ed="X" n="0826c08"/><lb ed="R015" n="0189b05"/>普照天下。星等灯、烛，皆不可类。如即体之智，非对待 <lb ed="X" n="0826c09"/><lb ed="R015" n="0189b06"/>始觉之智可比。</p> <lb ed="X" n="0826c10"/><lb ed="R015" n="0189b07"/><p xml:id="pX09p0826c1001">疏大矣下，八、随缘。大矣哉者，仰歎之辞，周易文势也。 <lb ed="X" n="0826c11"/><lb ed="R015" n="0189b08"/>或在所歎之上，即大哉乾元，万物资始，又云大哉乾 <lb ed="X" n="0826c12"/><lb ed="R015" n="0189b09"/>乎，刚健中正，纯粹精等是也。或在所歎之下，即乾始 <lb ed="X" n="0826c13"/><lb ed="R015" n="0189b10"/>能以美利利天下，不言所利大矣哉，又云随时之義 <lb ed="X" n="0826c14"/><lb ed="R015" n="0189b11"/>大矣哉，又系辞云盛德大业至矣哉等是也。今兼两 <lb ed="X" n="0826c15"/><lb ed="R015" n="0189b12"/>势，谓略述此心竖穷三世，横遍十方，于诸法中无不 <lb ed="X" n="0826c16"/><lb ed="R015" n="0189b13"/>通彻，述之不可穷尽，故结歎云大矣哉；兼欲述下能 <lb ed="X" n="0826c17"/><lb ed="R015" n="0189b14"/>生起万法性、相无碍，深远、廣博之德，故标歎云大矣 <lb ed="X" n="0826c18"/><lb ed="R015" n="0189b15"/>哉也。万法资始者，正明此心不守自性，随缘生起世 <lb ed="X" n="0826c19"/><lb ed="R015" n="0189b16"/>间一切染、净诸法也。今且先明迷此真心成有漏染 <lb ed="X" n="0826c20"/><lb ed="R015" n="0189b17"/>法；後方约次下，疏文显此心離倒，本具？河沙功德妙 <lb ed="X" n="0826c21"/><lb ed="R015" n="0189b18"/>用，性、相无碍，原是无漏之法。且初染者，谓诸众生虽 <lb ed="X" n="0826c22"/><lb ed="R015" n="0190a01"/>本有此淸净心，由无始<anchor xml:id="nkr_note_add_0826c2201" n="0826c2201"/><anchor xml:id="beg0826c2201" n="0826c2201"/>已<anchor xml:id="end0826c2201"/>来迷之不觉<note place="inline">论中根本不觉也，即独头 <lb ed="X" n="0826c23"/><lb ed="R015" n="0190a02"/>无明迷真之義。论云谓不如实知真如法一故等</note>，故妄认四大缘虑为<anchor xml:id="nkr_note_add_0826c2301" n="0826c2301"/><anchor xml:id="beg0826c2301" n="0826c2301"/>己<anchor xml:id="end0826c2301"/>身 <lb ed="X" n="0826c24"/><lb ed="R015" n="0190a03"/>心<note place="inline">下文云妄认四大等</note>，故辗转生起枝末。枝末自在三重：一、由 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0827a" n="0827a"/> <lb ed="X" n="0827a01"/><lb ed="R015" n="0190a04"/>前根本无明故，起种种烦恼；二、由烦恼故，造种种业； <lb ed="X" n="0827a02"/><lb ed="R015" n="0190a05"/>三、由业成故，受六道种种生死苦报。<persName>佛</persName>名经云：独头 <lb ed="X" n="0827a03"/><lb ed="R015" n="0190a06"/>无明为烦恼种。又云：此三障者，更相由藉。由烦恼故， <lb ed="X" n="0827a04"/><lb ed="R015" n="0190a07"/>以起恶业；恶业因缘，故得苦果。一、从无明起烦恼者， <lb ed="X" n="0827a05"/><lb ed="R015" n="0190a08"/>略说烦恼粗相，唯贪、嗔、痴。谓既妄认四大、五蕴为自 <lb ed="X" n="0827a06"/><lb ed="R015" n="0190a09"/>身心，自然便贪一切荣乐之事，欲以润之；便嗔一切 <lb ed="X" n="0827a07"/><lb ed="R015" n="0190a10"/>违情之境，恐损害之。愚痴之情，种种计挍。如上烦恼， <lb ed="X" n="0827a08"/><lb ed="R015" n="0190a11"/>皆由迷真执妄而起也。二、从烦恼起业者，既贪、嗔猛 <lb ed="X" n="0827a09"/><lb ed="R015" n="0190a12"/>盛，即造十恶等业；或贪来生富乐之报，造诸善业；或 <lb ed="X" n="0827a10"/><lb ed="R015" n="0190a13"/>厌下苦粗障，欣上净妙離，修四禅、八定不动业。由迷 <lb ed="X" n="0827a11"/><lb ed="R015" n="0190a14"/>第一義故，善、恶不动，俱是有漏染业也。三、从业受报 <lb ed="X" n="0827a12"/><lb ed="R015" n="0190a15"/>者，然声、响、形、影之报，纤毫不差。由前恶业成，则有地 <lb ed="X" n="0827a13"/><lb ed="R015" n="0190a16"/>狱、饿鬼、畜牲等种种苦报；由前善业成，则有四洲及 <lb ed="X" n="0827a14"/><lb ed="R015" n="0190a17"/>六欲天等种种乐报；由前不动业成，则有色界、四禅、 <lb ed="X" n="0827a15"/><lb ed="R015" n="0190a18"/>无色、四空等种种差别之报。所受苦、乐之身，是别业 <lb ed="X" n="0827a16"/><lb ed="R015" n="0190b01"/>正报；所居勝、劣器界，是共业依报。然万法辗转有所 <lb ed="X" n="0827a17"/><lb ed="R015" n="0190b02"/>亲依，唯初不觉亲依淸净心性，即知万法就最初始 <lb ed="X" n="0827a18"/><lb ed="R015" n="0190b03"/>起，必藉真心，故云资始，不言资生。如乾云资始，坤云 <lb ed="X" n="0827a19"/><lb ed="R015" n="0190b04"/>资生，地亲生故。後明此心具？河沙德用者，如次疏说。</p> <lb ed="X" n="0827a20"/><lb ed="R015" n="0190b05"/><p xml:id="pX09p0827a2001">疏万法下，二、示心之觉相三：一、会妄显真以标指。上 <lb ed="X" n="0827a21"/><lb ed="R015" n="0190b06"/>云万法，通于染、净；此云万法，且约染相。会染皆空，方 <lb ed="X" n="0827a22"/><lb ed="R015" n="0190b07"/>显净相。净相与性，即无碍也。释此一段之文，作四重 <lb ed="X" n="0827a23"/><lb ed="R015" n="0190b08"/>分别：一、具释，二、配禅宗，三、配五教，四、辨所用之文字。 <lb ed="X" n="0827a24"/><lb ed="R015" n="0190b09"/>且初具释。所言虚伪者，虚妄，诈伪也。谓但有其妄相， <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0827b" n="0827b"/> <lb ed="X" n="0827b01"/><lb ed="R015" n="0190b10"/>而无实体，曰虚；隐其虚相，诈现实状，曰伪。故论云：三 <lb ed="X" n="0827b02"/><lb ed="R015" n="0190b11"/>界虚伪。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0827001" n="0827001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0827001" n="0827001"/>疏缘会而生者，应先问：云何得知万法虚伪？ <lb ed="X" n="0827b03"/><lb ed="R015" n="0190b12"/>答：必待众缘相会，方能生故。故云缘会而生。缘有其 <lb ed="X" n="0827b04"/><lb ed="R015" n="0190b13"/>四，谓：因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘。且就因缘解者， <lb ed="X" n="0827b05"/><lb ed="R015" n="0190b14"/>有其内、外。外者，如穀子、水、土、人、时，而芽得生；泥团、轮、 <lb ed="X" n="0827b06"/><lb ed="R015" n="0190b15"/>绳、陶、师，而器得成。内谓过去<anchor xml:id="nkr_note_add_0827b0601" n="0827b0601"/><anchor xml:id="beg0827b0601" n="0827b0601"/>已<anchor xml:id="end0827b0601"/>熟之业为因，此世父 <lb ed="X" n="0827b07"/><lb ed="R015" n="0190b16"/>母为缘，而此身得生。未有一物不假内因、外缘而得 <lb ed="X" n="0827b08"/><lb ed="R015" n="0190b17"/>生者。故中论云：未曾有一法不从因缘生也。此上犹 <lb ed="X" n="0827b09"/><lb ed="R015" n="0190b18"/>对小乘宗说。若穷究缘生之義，从本起末说者，淸净 <lb ed="X" n="0827b10"/><lb ed="R015" n="0191a01"/>心性为因，根本无明为缘，生三细；业识为因，境界为 <lb ed="X" n="0827b11"/><lb ed="R015" n="0191a02"/>缘，生六粗。廣如起信论说。疏生法本无者，既属众缘， <lb ed="X" n="0827b12"/><lb ed="R015" n="0191a03"/>自无其体。当知一切生法不待灭而本无，故云生法 <lb ed="X" n="0827b13"/><lb ed="R015" n="0191a04"/>本无。故中论次前句云是故一切法无不是空者，又 <lb ed="X" n="0827b14"/><lb ed="R015" n="0191a05"/>云：因缘所生法我说即是空。又云：诸法不自生亦不 <lb ed="X" n="0827b15"/><lb ed="R015" n="0191a06"/>从他生不共不无因是故知无生。肇论云：一切诸法 <lb ed="X" n="0827b16"/><lb ed="R015" n="0191a07"/>缘会而生。缘会而生，则未生无有；缘離，则灭。如其真 <lb ed="X" n="0827b17"/><lb ed="R015" n="0191a08"/>有，有则无灭。以此而推，虽今现有有，而性常自空，乃 <lb ed="X" n="0827b18"/><lb ed="R015" n="0191a09"/>至实相自无。非推之使无，故名本无。又解：生法即二 <lb ed="X" n="0827b19"/><lb ed="R015" n="0191a10"/>执也。生空、法空，故云本无。</p> <lb ed="X" n="0827b20"/><lb ed="R015" n="0191a11"/><p xml:id="pX09p0827b2001">疏一切唯识者，问：既一切本无，何以现见诸法？答：唯 <lb ed="X" n="0827b21"/><lb ed="R015" n="0191a12"/>是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0827b2101" n="0827b2101"/><anchor xml:id="beg0827b2101" n="0827b2101"/>己<anchor xml:id="end0827b2101"/>妄想心识所变现故，故云一切唯识。<note place="inline">以意识想尘，或 <lb ed="X" n="0827b22"/><lb ed="R015" n="0191a13"/>时想无为有，想有为无，即知心识所想无定，以喩五识。缘五尘亦然。</note>故成唯识云：彼我 <lb ed="X" n="0827b23"/><lb ed="R015" n="0191a14"/>法相，<note place="inline">我有种种相，法有种种相。此我、法二种，摄尽一切世间诸法也。</note>皆依内识<note place="inline">识体</note>所 <lb ed="X" n="0827b24"/><lb ed="R015" n="0191a15"/>变见相<note place="inline">二分</note>而起假说，<note place="inline">随缘相而立假名也。</note>非依離识实有我、法。 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0827c" n="0827c"/> <lb ed="X" n="0827c01"/><lb ed="R015" n="0191a16"/>又云：变谓识体，<note place="inline">自证分也。</note>转似二分，<note place="inline">见分、相分也。然有漏识自体生时，皆似所 <lb ed="X" n="0827c02"/><lb ed="R015" n="0191a17"/>缘及能缘相。似所缘相，名为相分；似能缘相，名为见分。此有二释：一云：识体是有，二分是无。无而似有，故云似 <lb ed="X" n="0827c03"/><lb ed="R015" n="0191a18"/>也。二云：二分亦有，是依他起。所言似者，似遍计实有之二分也。</note>相、见俱依自证起故。 <lb ed="X" n="0827c04"/><lb ed="R015" n="0191b01"/>依斯二分施设我、法，彼二離此，无所依故。二十唯识 <lb ed="X" n="0827c05"/><lb ed="R015" n="0191b02"/>偈云：唯识无境界，以无尘妄见，如人目有翳，见毛月 <lb ed="X" n="0827c06"/><lb ed="R015" n="0191b03"/>等事。起信论云：一切诸法唯依妄念而有差别，若離 <lb ed="X" n="0827c07"/><lb ed="R015" n="0191b04"/>心念，则无一切境界之相。又云：心生则种种法生，心 <lb ed="X" n="0827c08"/><lb ed="R015" n="0191b05"/>灭则种种法灭。问：若无外尘但妄见者，应一切时一 <lb ed="X" n="0827c09"/><lb ed="R015" n="0191b06"/>切处皆见有色，或皆不见，何故于有色时处眼则见 <lb ed="X" n="0827c10"/><lb ed="R015" n="0191b07"/>色，馀无色时处则不见耶？答：如人梦中所见境界诸 <lb ed="X" n="0827c11"/><lb ed="R015" n="0191b08"/>物，虽一切是无，从想心起，然亦不妨见有物处，见无 <lb ed="X" n="0827c12"/><lb ed="R015" n="0191b09"/>物处，或先见後不见，或初不见後见，非处处皆见，亦 <lb ed="X" n="0827c13"/><lb ed="R015" n="0191b10"/>非一期长见。心识变起诸法无，而见有亦然。又问：若 <lb ed="X" n="0827c14"/><lb ed="R015" n="0191b11"/>尔，何故多人同处同时，皆同于有处见有，无处见无， <lb ed="X" n="0827c15"/><lb ed="R015" n="0191b12"/>有时见有，无时见无耶？答：如百千饿鬼同依业力，皆 <lb ed="X" n="0827c16"/><lb ed="R015" n="0191b13"/>于无脓血猛火等处同时而见，岂淸流河水实有猛 <lb ed="X" n="0827c17"/><lb ed="R015" n="0191b14"/>火等耶？故知一切俱是心识。</p> <lb ed="X" n="0827c18"/><lb ed="R015" n="0191b15"/><p xml:id="pX09p0827c1801">疏识如幻、梦者，先问曰：既是心、识变起诸境，诸境虽 <lb ed="X" n="0827c19"/><lb ed="R015" n="0191b16"/>无，心、识还有。何以前云生法本无？有为心、识岂非缘 <lb ed="X" n="0827c20"/><lb ed="R015" n="0191b17"/>生法耶？故此答云：识如幻、梦，亦即是无。然唯识论亦 <lb ed="X" n="0827c21"/><lb ed="R015" n="0191b18"/>有此喩，而所用之義不同。彼云：我、法分别熏习力故， <lb ed="X" n="0827c22"/><lb ed="R015" n="0192a01"/>诸识生时，变似我、法。如幻、梦者，幻、梦力故，心似种种 <lb ed="X" n="0827c23"/><lb ed="R015" n="0192a02"/>外境相现。缘此执为实有外境。彼释意云：幻、梦所见 <lb ed="X" n="0827c24"/><lb ed="R015" n="0192a03"/>之物虽无，其幻、梦则不是无。故有力变起妄境。今就 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0828a" n="0828a"/> <lb ed="X" n="0828a01"/><lb ed="R015" n="0192a04"/>无相及法性宗中所释，意即不然。二喩之中，且约梦 <lb ed="X" n="0828a02"/><lb ed="R015" n="0192a05"/>说。谓梦、想与梦境，俱是无法。若言一有一无者，则梦、 <lb ed="X" n="0828a03"/><lb ed="R015" n="0192a06"/>想与所见物应异。异，则梦不是物，物不是梦。觉来梦 <lb ed="X" n="0828a04"/><lb ed="R015" n="0192a07"/>灭，其物应在。如莊周睡时，梦见身为蝴蝶，在华园中。 <lb ed="X" n="0828a05"/><lb ed="R015" n="0192a08"/>蝶若非梦，梦又非蝶。则寤来梦灭，蝴蝶应在。以二物 <lb ed="X" n="0828a06"/><lb ed="R015" n="0192a09"/>真、妄别故。又蝶若非梦，应是真蝶；梦若非蝶，以何为 <lb ed="X" n="0828a07"/><lb ed="R015" n="0192a10"/>相？以此而推，梦、想与蝴蝶，虽似能见、所见之殊，其实 <lb ed="X" n="0828a08"/><lb ed="R015" n="0192a11"/>一体。所言梦者，但是莊周睡时，本有心、识。由昧略故， <lb ed="X" n="0828a09"/><lb ed="R015" n="0192a12"/>忽然妄现倒想及蝴蝶、华园等相，即呼此相及想而 <lb ed="X" n="0828a10"/><lb ed="R015" n="0192a13"/>为梦也。于此虚妄一梦之上，似有内、外身、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0828001" n="0828001"/>心殊。内心 <lb ed="X" n="0828a11"/><lb ed="R015" n="0192a14"/>即蝶想，身即蝶相，外即华园之相。理实而言，想即蝶， <lb ed="X" n="0828a12"/><lb ed="R015" n="0192a15"/>蝶即想。蝶相既全空无，蝶想岂独是有？又所执蝶相， <lb ed="X" n="0828a13"/><lb ed="R015" n="0192a16"/>分明似有，岂便有耶？又若能执之想，寤来虽无，不妨 <lb ed="X" n="0828a14"/><lb ed="R015" n="0192a17"/>未寤之时，且是有者；所执蝶相，寤来虽无，未寤之时， <lb ed="X" n="0828a15"/><lb ed="R015" n="0192a18"/>亦应是有。若尔，即是心、境俱有，何言唯识？今穷本、末， <lb ed="X" n="0828a16"/><lb ed="R015" n="0192b01"/>以法合喩。谓所言唯识者，但是迷人<note place="inline">合睡</note>本有性净真 <lb ed="X" n="0828a17"/><lb ed="R015" n="0192b02"/>心<note place="inline">合莊周睡时本心，故次句疏云但是一心</note>，由不自了悟故<note place="inline">合于昧时</note>，遂有三 <lb ed="X" n="0828a18"/><lb ed="R015" n="0192b03"/>细六粗等现<note place="inline">合于蝶相</note>，即呼此等云唯识也<note place="inline">合梦</note>。于此一类 <lb ed="X" n="0828a19"/><lb ed="R015" n="0192b04"/>妄识之上，似有内外之殊<note place="inline">内合蝶想，外合蝶相</note>，其实境是识境， <lb ed="X" n="0828a20"/><lb ed="R015" n="0192b05"/>识是境识<note place="inline">合蝶即想，想即蝶也</note>。故傅大士云：未有无心境，曾无 <lb ed="X" n="0828a21"/><lb ed="R015" n="0192b06"/>无境心。一一对喩，昭然可明，智者审思矣。<persName>佛</persName>于权教 <lb ed="X" n="0828a22"/><lb ed="R015" n="0192b07"/>说唯识理者，良由未显出性净真心，且含在第八识 <lb ed="X" n="0828a23"/><lb ed="R015" n="0192b08"/>中，故以泯境存心。至终教了義经中，显出真心本觉， <lb ed="X" n="0828a24"/><lb ed="R015" n="0192b09"/>方言心境俱空也。成唯识亦云：为遣执心心所外实 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0828b" n="0828b"/> <lb ed="X" n="0828b01"/><lb ed="R015" n="0192b10"/>有境故，说唯有识。若执唯识真实有者，如执外境，亦 <lb ed="X" n="0828b02"/><lb ed="R015" n="0192b11"/>是法执。若约病患之喩说者，如人本有净眼，被风热 <lb ed="X" n="0828b03"/><lb ed="R015" n="0192b12"/>等翳<note place="inline">根本无明也。无眼之人，必不患翳。无<persName>佛</persName>性物，必无妄想也</note>，即见空花种种相 <lb ed="X" n="0828b04"/><lb ed="R015" n="0192b13"/>貌<note place="inline">六尘境也</note>。成唯识论释意云：空花虽无，其见华之翳眼 <lb ed="X" n="0828b05"/><lb ed="R015" n="0192b14"/>非无。今意即云：離于本眼，无别见华之眼<note place="inline">如離真净心性，无别 <lb ed="X" n="0828b06"/><lb ed="R015" n="0192b15"/>八识之殊</note>。翳是热气，热气复云何能见？故能见所见，皆是 <lb ed="X" n="0828b07"/><lb ed="R015" n="0192b16"/>虚妄。但以翳故，本净之眼，虚妄见华，即知境识皆空。 <lb ed="X" n="0828b08"/><lb ed="R015" n="0192b17"/>但以迷故，真净心中，虚妄见境，但言识无，不言不迷。 <lb ed="X" n="0828b09"/><lb ed="R015" n="0192b18"/>但言本眼外，无别翳眼，不言不翳。馀诸风热昏狂等 <lb ed="X" n="0828b10"/><lb ed="R015" n="0193a01"/>患，皆例此知。亦于本心之外，无别狂心等也。</p> <lb ed="X" n="0828b11"/><lb ed="R015" n="0193a02"/><p xml:id="pX09p0828b1101">疏但是一心者。问：據上所说，既心、境皆无，谁是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0828002" n="0828002"/>说无 <lb ed="X" n="0828b12"/><lb ed="R015" n="0193a03"/>之者？且如真理，本无见有之者，故见有为妄。今若亦 <lb ed="X" n="0828b13"/><lb ed="R015" n="0193a04"/>无见无之者，见无亦应是迷。又虽梦想、梦蝶不实，且 <lb ed="X" n="0828b14"/><lb ed="R015" n="0193a05"/>不妨有莊周身、心。今既心、境俱无，依何妄现根、识、尘、 <lb ed="X" n="0828b15"/><lb ed="R015" n="0193a06"/>境？故答云：但是一心。谓梦想兼蝴蝶二相，但是莊周 <lb ed="X" n="0828b16"/><lb ed="R015" n="0193a07"/>一人，无别二相；妄识兼妄境二法，亦但是真实<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0828b17"/><lb ed="R015" n="0193a08"/>藏一心，无别二法。故根、身、器界及心、心所，一切皆空， <lb ed="X" n="0828b18"/><lb ed="R015" n="0193a09"/>无非一真心也。诸大乘经、论皆说万法唯心，是此義 <lb ed="X" n="0828b19"/><lb ed="R015" n="0193a10"/>矣。然唯心之義，浅、深有异。若法相宗言：唯心者，但是 <lb ed="X" n="0828b20"/><lb ed="R015" n="0193a11"/>有为心、识、缘虑，积集了别，辨境为相。即是此上来云 <lb ed="X" n="0828b21"/><lb ed="R015" n="0193a12"/>一切唯识是也。若法性宗云：唯心者，真是真如之心， <lb ed="X" n="0828b22"/><lb ed="R015" n="0193a13"/>无为无相，離诸缘虑分别，缘虑分别亦唯一心。故起 <lb ed="X" n="0828b23"/><lb ed="R015" n="0193a14"/>信论云：心真如者，即是一法界大总相法门体<note place="inline">云云</note>。 <lb ed="X" n="0828b24"/><lb ed="R015" n="0193a15"/>乃在離言说相，離名字相，離心缘相，毕竟平等，无有 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0828c" n="0828c"/> <lb ed="X" n="0828c01"/><lb ed="R015" n="0193a16"/>变异，不可破壞，唯是一心，故名真如。此中云缘虑分 <lb ed="X" n="0828c02"/><lb ed="R015" n="0193a17"/>别等唯一真心，例如彼法相宗中说诸外境唯八识 <lb ed="X" n="0828c03"/><lb ed="R015" n="0193a18"/>也。问：若尔，则诸<persName>佛</persName>、菩萨岂但见无相真心，更无有境 <lb ed="X" n="0828c04"/><lb ed="R015" n="0193b01"/>界等耶？答：理实如此。故经云離一切相，即名诸<persName>佛</persName>等。 <lb ed="X" n="0828c05"/><lb ed="R015" n="0193b02"/>但得妄想、根、识、尘、境之执都尽，则成融通自在，身、智、 <lb ed="X" n="0828c06"/><lb ed="R015" n="0193b03"/>国土染、净无碍。如下觉相中说。</p> <lb ed="X" n="0828c07"/><lb ed="R015" n="0193b04"/><p xml:id="pX09p0828c0701">疏心寂而知者，先问。真心既非色、声、香、味等相，复无 <lb ed="X" n="0828c08"/><lb ed="R015" n="0193b05"/>分别、缘虑、爱恶等相，未审何者是此真心？真心自体 <lb ed="X" n="0828c09"/><lb ed="R015" n="0193b06"/>有何勝能？云何表显的有真心？凡欲释诸法门，皆须 <lb ed="X" n="0828c10"/><lb ed="R015" n="0193b07"/>释名出体，不可但言一心，不出体、相。故此答云寂而 <lb ed="X" n="0828c11"/><lb ed="R015" n="0193b08"/>能知也。寂者，是实体坚固、常定、不喧动、不变异之義。 <lb ed="X" n="0828c12"/><lb ed="R015" n="0193b09"/>经云：一切空寂法，是法寂不空。若无真心之体，说何 <lb ed="X" n="0828c13"/><lb ed="R015" n="0193b10"/>物寂，何物不动、不变耶？知者，谓体自知觉，昭昭不昧， <lb ed="X" n="0828c14"/><lb ed="R015" n="0193b11"/>弃之不得，取之不得，是当体表显義，非分别比量義。 <lb ed="X" n="0828c15"/><lb ed="R015" n="0193b12"/>上言不喧、不变动等者，只说此知寂而不变等也。寂 <lb ed="X" n="0828c16"/><lb ed="R015" n="0193b13"/>是知寂，知是寂知；寂是知之自性体，知是寂之自性 <lb ed="X" n="0828c17"/><lb ed="R015" n="0193b14"/>用。故淸凉大师答顺宗皇师心要云：灵知不昧，性、相 <lb ed="X" n="0828c18"/><lb ed="R015" n="0193b15"/>寂然。又云：以知、寂不二之一心，契空、有双融之中道。 <lb ed="X" n="0828c19"/><lb ed="R015" n="0193b16"/>此经云：圆觉普照<note place="inline">知也</note>，寂灭无二<note place="inline">寂也</note>。璎珞经说：等觉照 <lb ed="X" n="0828c20"/><lb ed="R015" n="0193b17"/>寂，妙觉寂照。金光明经、摄大乘论说：<persName>佛</persName>果无别色、声 <lb ed="X" n="0828c21"/><lb ed="R015" n="0193b18"/>功德，唯如如<note place="inline">寂也</note>及如如智<note place="inline">知也</note>独存。荷泽云：即体之用 <lb ed="X" n="0828c22"/><lb ed="R015" n="0194a01"/>自知，即知而体自寂。名说虽差，体用一致。诚谓用而 <lb ed="X" n="0828c23"/><lb ed="R015" n="0194a02"/>常寂，寂而常用。知之一字，众妙之门。恒沙<persName>佛</persName>法，因此 <lb ed="X" n="0828c24"/><lb ed="R015" n="0194a03"/>成立。花严问明品说：<persName>佛</persName>境界智，<persName>佛</persName>境界知，二相各别。 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0829a" n="0829a"/> <lb ed="X" n="0829a01"/><lb ed="R015" n="0194a04"/>偈答知云：非识所能识亦非心境界其性本淸净开 <lb ed="X" n="0829a02"/><lb ed="R015" n="0194a05"/>示诸群生。彼疏释云：知即心体，通于染净。然此真心， <lb ed="X" n="0829a03"/><lb ed="R015" n="0194a06"/>有二种用：一自性用，二随缘用。今言知者，即自性用， <lb ed="X" n="0829a04"/><lb ed="R015" n="0194a07"/>不待对缘，本自知故。随缘用者，即一切分别种种心 <lb ed="X" n="0829a05"/><lb ed="R015" n="0194a08"/>识差别智慧，及一切所作所为成办一切事业。以必 <lb ed="X" n="0829a06"/><lb ed="R015" n="0194a09"/>待对缘，方能发现，及能成办故。如大摩尼宝，能现一 <lb ed="X" n="0829a07"/><lb ed="R015" n="0194a10"/>切色像，亦能随意出生一切所要之物，名随缘应用 <lb ed="X" n="0829a08"/><lb ed="R015" n="0194a11"/>也。若无意愿，即不出生。又于不对缘之时，亦不能现。 <lb ed="X" n="0829a09"/><lb ed="R015" n="0194a12"/>故其珠之光明，即表裡透彻，常自照耀。对物不对物， <lb ed="X" n="0829a10"/><lb ed="R015" n="0194a13"/>坚实明净，常无增减。其中影像，不妨或有或无，种种 <lb ed="X" n="0829a11"/><lb ed="R015" n="0194a14"/>变易。坚净，喩心之寂体也。明照，喩心之智用也。坚净 <lb ed="X" n="0829a12"/><lb ed="R015" n="0194a15"/>者，即明而坚净也。靑黄种种差别者，即对境能靑黄 <lb ed="X" n="0829a13"/><lb ed="R015" n="0194a16"/>等也。</p> <lb ed="X" n="0829a14"/><lb ed="R015" n="0194a17"/><p xml:id="pX09p0829a1401">疏：目之圆觉者，结成此经所诠法也。若于寂知之境， <lb ed="X" n="0829a15"/><lb ed="R015" n="0194a18"/>但见身心外尘生死变动之相，及顽碍念念之相，即 <lb ed="X" n="0829a16"/><lb ed="R015" n="0194b01"/>不名觉。故论云：一切众生不名为觉等。设于身心空 <lb ed="X" n="0829a17"/><lb ed="R015" n="0194b02"/>有等中，觉有能知之心，不属诸物，常自能知，虽似觉 <lb ed="X" n="0829a18"/><lb ed="R015" n="0194b03"/>相，亦不名圆。以空有等法不即觉故，觉心之外仍有 <lb ed="X" n="0829a19"/><lb ed="R015" n="0194b04"/>空有等故，故非圆也。今此良由从万法辗转推逐，悉 <lb ed="X" n="0829a20"/><lb ed="R015" n="0194b05"/>无一法体存，但是一真之心，竖穷横遍，心外无别一 <lb ed="X" n="0829a21"/><lb ed="R015" n="0194b06"/>法，尽是觉心，故名圆也。故下文云：证得诸幻灭影像 <lb ed="X" n="0829a22"/><lb ed="R015" n="0194b07"/>故，尔时便得无方淸净，无边虚空，觉所显发，觉圆明 <lb ed="X" n="0829a23"/><lb ed="R015" n="0194b08"/>故，显心淸净，乃至一切觉。故首楞严云：若有一人发 <lb ed="X" n="0829a24"/><lb ed="R015" n="0194b09"/>真归源，十方虚空一时销殒。又云：寂照含虚空却来 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0829b" n="0829b"/> <lb ed="X" n="0829b01"/><lb ed="R015" n="0194b10"/>观世间犹如梦中事。是以观推万法虚幻，如梦本空， <lb ed="X" n="0829b02"/><lb ed="R015" n="0194b11"/>显出心体，即名圆觉矣。上来具释竟。</p> <lb ed="X" n="0829b03"/><lb ed="R015" n="0194b12"/><p xml:id="pX09p0829b0301">二配禅宗者，从万法虚伪，乃至识知幻梦，五句是空 <lb ed="X" n="0829b04"/><lb ed="R015" n="0194b13"/>義。兼此寂知，正是荷泽所传空寂是心，知是用之宗 <lb ed="X" n="0829b05"/><lb ed="R015" n="0194b14"/>旨也。</p> <lb ed="X" n="0829b06"/><lb ed="R015" n="0194b15"/><p xml:id="pX09p0829b0601">三、配五教者，然此一段于五教中具足其四，以此经 <lb ed="X" n="0829b07"/><lb ed="R015" n="0194b16"/>但分同花严，故不配圆教。谓初二句小乘教，次二句 <lb ed="X" n="0829b08"/><lb ed="R015" n="0194b17"/>大乘法相教，次识如幻梦一句，意显心境全空，即大 <lb ed="X" n="0829b09"/><lb ed="R015" n="0194b18"/>乘破相教，此二合之为始教也。後三句顿教，兼次上 <lb ed="X" n="0829b10"/><lb ed="R015" n="0195a01"/>三句，与此相合以为一義，即是终教。又此後三句中， <lb ed="X" n="0829b11"/><lb ed="R015" n="0195a02"/>初句含终，次句正顿，後句含圆。</p> <lb ed="X" n="0829b12"/><lb ed="R015" n="0195a03"/><p xml:id="pX09p0829b1201">四、显所用文字者。然此段文句，皆有所凭。唯目之圆 <lb ed="X" n="0829b13"/><lb ed="R015" n="0195a04"/>觉一句，是自结成矣。谓论云：三界虚伪，唯是一心。今 <lb ed="X" n="0829b14"/><lb ed="R015" n="0195a05"/>以蹑前万法之言，故但改三界字为万法字耳。缘会 <lb ed="X" n="0829b15"/><lb ed="R015" n="0195a06"/>而生及本无之言，即是肇论宗本義中标云：本无、实 <lb ed="X" n="0829b16"/><lb ed="R015" n="0195a07"/>相、法性、性空、缘会，一義耳。释云：一切诸法，缘会而生。 <lb ed="X" n="0829b17"/><lb ed="R015" n="0195a08"/>缘会而生，则未生无有<note place="inline">云云，如上所引</note>。乃至有而性常自空， <lb ed="X" n="0829b18"/><lb ed="R015" n="0195a09"/>故谓之性空。性空故，故曰实相。实相自无，非推之使 <lb ed="X" n="0829b19"/><lb ed="R015" n="0195a10"/>无，故曰本无。又生、法二言，法相宗经论章疏之常谈 <lb ed="X" n="0829b20"/><lb ed="R015" n="0195a11"/>也。一切唯识，识如幻梦者，成唯识论文。但是一心者， <lb ed="X" n="0829b21"/><lb ed="R015" n="0195a12"/>起信论文。则改唯字为但字矣。</p> <lb ed="X" n="0829b22"/><lb ed="R015" n="0195a13"/><p xml:id="pX09p0829b2201">疏弥满下，二、即体之相以圆收二：初、離过。上推心、境 <lb ed="X" n="0829b23"/><lb ed="R015" n="0195a14"/>俱空，显出圆明知觉。既无一尘、一念之相，即廓周法 <lb ed="X" n="0829b24"/><lb ed="R015" n="0195a15"/>界，弥然畟<note place="inline">音测</note>满，无有边涯，是一味之觉，无不淸净。故 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0829c" n="0829c"/> <lb ed="X" n="0829c01"/><lb ed="R015" n="0195a16"/>下文云：尔时便得无方淸净，乃至一身、多身，一世界、 <lb ed="X" n="0829c02"/><lb ed="R015" n="0195a17"/>多世界，尽于虚空圆<anchor xml:id="nkr_note_add_0829c0201" n="0829c0201"/><anchor xml:id="beg0829c0201" n="0829c0201"/>裹，<anchor xml:id="end0829c0201"/>三世一切淸净。于真觉境中 <lb ed="X" n="0829c03"/><lb ed="R015" n="0195a18"/>无别一尘有体之法。何以故？色乖空故。如火乖水，水 <lb ed="X" n="0829c04"/><lb ed="R015" n="0195b01"/>不容火。故云中不容他。此即法界观中真空绝相观 <lb ed="X" n="0829c05"/><lb ed="R015" n="0195b02"/>也。于中正当泯绝无寄观矣。彼亦云：良由会色归空， <lb ed="X" n="0829c06"/><lb ed="R015" n="0195b03"/>空中必无色。又此中亦无于空。何以故？觉非空故。故 <lb ed="X" n="0829c07"/><lb ed="R015" n="0195b04"/><persName>佛</persName>顶经云：若有一人发真归元，十方虚空一时销殒。 <lb ed="X" n="0829c08"/><lb ed="R015" n="0195b05"/>是知空、色俱绝，故云不容他也。故泯绝无寄观中又 <lb ed="X" n="0829c09"/><lb ed="R015" n="0195b06"/>云：不可言即色不即色，即空不即空等。又云：生心动 <lb ed="X" n="0829c10"/><lb ed="R015" n="0195b07"/>念，即乖法体，失正念故。皆是不容他之義也。亦应云： <lb ed="X" n="0829c11"/><lb ed="R015" n="0195b08"/>以容他物，即乖法体。又亦是理、事无碍观中以理夺 <lb ed="X" n="0829c12"/><lb ed="R015" n="0195b09"/>事门。彼文云：事既揽理，遂令事、相皆尽，唯一真理平 <lb ed="X" n="0829c13"/><lb ed="R015" n="0195b10"/>等显现。以離真理外，无片事可得故。據此，即上推万 <lb ed="X" n="0829c14"/><lb ed="R015" n="0195b11"/>法虚伪，乃至寂知，即当事能显理门也。然中不容他 <lb ed="X" n="0829c15"/><lb ed="R015" n="0195b12"/>之言，此是<persName>佛</persName>顶经文势。彼云：云何是中更容他物？</p> <lb ed="X" n="0829c16"/><lb ed="R015" n="0195b13"/><p xml:id="pX09p0829c1601">疏故德下，二、具德二：初、法二：初、总标。具德，谓根、尘、识 <lb ed="X" n="0829c17"/><lb ed="R015" n="0195b14"/>等一切诸法。若是实有，即乖觉性。故花严云：未曾有 <lb ed="X" n="0829c18"/><lb ed="R015" n="0195b15"/>一法得入于法性。今以一切淸净不存一微尘之自 <lb ed="X" n="0829c19"/><lb ed="R015" n="0195b16"/>体，故无边淸净。觉中所有一切诸法，莫不一一尽是 <lb ed="X" n="0829c20"/><lb ed="R015" n="0195b17"/>性之德相、性之业用。如金之器，器器皆金；如镜之像， <lb ed="X" n="0829c21"/><lb ed="R015" n="0195b18"/>像像皆镜。故云皆同一性。此是会事归理也。言德、用 <lb ed="X" n="0829c22"/><lb ed="R015" n="0196a01"/>者，德即相大，用即用大，皆同一性即体大。然此德、用 <lb ed="X" n="0829c23"/><lb ed="R015" n="0196a02"/>尽收色、心、境、智、时、处、教、義、行、位一切诸法，不同论中 <lb ed="X" n="0829c24"/><lb ed="R015" n="0196a03"/>翻对妄染本空，但显自性之德。言无边者，有二義：一、 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0830a" n="0830a"/> <lb ed="X" n="0830a01"/><lb ed="R015" n="0196a04"/>事、法数多，过于？河沙，无有限量；二、谓此诸法等无自 <lb ed="X" n="0830a02"/><lb ed="R015" n="0196a05"/>体，故无有分限，名无边矣。</p> <lb ed="X" n="0830a03"/><lb ed="R015" n="0196a06"/><p xml:id="pX09p0830a0301">疏性起下，二、释成性、相无碍。理、事交彻，事不异理，理 <lb ed="X" n="0830a04"/><lb ed="R015" n="0196a07"/>不异事，互相融故。谓觉性離前执计之过，故能全体 <lb ed="X" n="0830a05"/><lb ed="R015" n="0196a08"/>起为一切诸法。如金出矿，方为诸器；如镜垢尽，方显 <lb ed="X" n="0830a06"/><lb ed="R015" n="0196a09"/>万象。性外无别一法为能、所起，起唯性起。故晋译华 <lb ed="X" n="0830a07"/><lb ed="R015" n="0196a10"/>严经有性起品，花严关键中有性起门。纵说诸缘互 <lb ed="X" n="0830a08"/><lb ed="R015" n="0196a11"/>相资发，就此门中，缘起亦成性起。然法相宗所说真 <lb ed="X" n="0830a09"/><lb ed="R015" n="0196a12"/>如一向凝然不变，其缘起法自是有为色、心。若此法 <lb ed="X" n="0830a10"/><lb ed="R015" n="0196a13"/>性宗所说真性洞鉴灵明，全体即用，故擧体常为万 <lb ed="X" n="0830a11"/><lb ed="R015" n="0196a14"/>法，擧体常自寂然。寂然是全万法之寂然，故不同虚 <lb ed="X" n="0830a12"/><lb ed="R015" n="0196a15"/>空、断空、顽凝而<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a1201" n="0830a1201"/><anchor xml:id="beg0830a1201" n="0830a1201"/>已<anchor xml:id="end0830a1201"/>；万法是全寂然之万法，故不同遍 <lb ed="X" n="0830a13"/><lb ed="R015" n="0196a16"/>计、倒见、定相之物拥隔阻碍。境、智历然者，一切诸法 <lb ed="X" n="0830a14"/><lb ed="R015" n="0196a17"/>虽其数无量，不出色、心收尽，但倒执之时，色等诸法 <lb ed="X" n="0830a15"/><lb ed="R015" n="0196a18"/>是五根、六尘，心、心所法是情、识、缘、虑等念。今无能、所 <lb ed="X" n="0830a16"/><lb ed="R015" n="0196b01"/>之执，故成无边妙境、无量智慧。此二句即当依理成 <lb ed="X" n="0830a17"/><lb ed="R015" n="0196b02"/>事门及理如事<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830001" n="0830001"/>理门。相得性融，身、心廓尔者，即事如 <lb ed="X" n="0830a18"/><lb ed="R015" n="0196b03"/>理遍门。谓诸事、相既全性起，起不异性，故随所依性 <lb ed="X" n="0830a19"/><lb ed="R015" n="0196b04"/>廓周法界。故下文云：身、心寂灭，平等本际，圆满十方， <lb ed="X" n="0830a20"/><lb ed="R015" n="0196b05"/>不二随顺。又云：觉性遍满，圆无际故。当知六根遍满 <lb ed="X" n="0830a21"/><lb ed="R015" n="0196b06"/>法界，乃至六尘、四大、陀罗尼门等遍满法界。</p> <lb ed="X" n="0830a22"/><lb ed="R015" n="0196b07"/><p xml:id="pX09p0830a2201">疏方之下，二、喩贤首品十种三昧门中第一、圆明海 <lb ed="X" n="0830a23"/><lb ed="R015" n="0196b08"/>印三昧门也。谓大香海澄渟万象，历然齐现，犹如印 <lb ed="X" n="0830a24"/><lb ed="R015" n="0196b09"/>文，影像如诸相，海水如圆觉。故文云：或现童男童女 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0830b" n="0830b"/> <lb ed="X" n="0830b01"/><lb ed="R015" n="0196b10"/>形天龙及与阿修罗乃至摩睺罗伽等随其所乐皆 <lb ed="X" n="0830b02"/><lb ed="R015" n="0196b11"/>令见众生形相各不同行业音声亦无量如是一切 <lb ed="X" n="0830b03"/><lb ed="R015" n="0196b12"/>皆能现海印三昧威神力。又大集经云：<name role="" type="person">阎浮提</name>一切 <lb ed="X" n="0830b04"/><lb ed="R015" n="0196b13"/>众生身及与外色大海中皆有印象，故名海印。菩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830002" n="0830002"/>提 <lb ed="X" n="0830b05"/><lb ed="R015" n="0196b14"/>亦尔，是名菩萨海印三昧。淸凉以十義释之，具在大 <lb ed="X" n="0830b06"/><lb ed="R015" n="0196b15"/>钞。越彼大虚者，有二義故越：一、若以目观此虚空，此 <lb ed="X" n="0830b07"/><lb ed="R015" n="0196b16"/>空尙以色为边际故；二、若以智观此空，此空是识所 <lb ed="X" n="0830b08"/><lb ed="R015" n="0196b17"/>变，但是觉性之中一分義故。又真觉融色，故弥遍十 <lb ed="X" n="0830b09"/><lb ed="R015" n="0196b18"/>方；此太虚不能融色，故不遍。<note place="inline">既不融，即相碍。</note>故<persName>佛</persName>顶云：空生 <lb ed="X" n="0830b10"/><lb ed="R015" n="0197a01"/>大觉中，如海一沤。发悫云：首楞歎虚空之小，圆觉嗟 <lb ed="X" n="0830b11"/><lb ed="R015" n="0197a02"/>法性之宽，比之常谈海形牛迹。故云越也。</p> <lb ed="X" n="0830b12"/><lb ed="R015" n="0197a03"/><p xml:id="pX09p0830b1201">疏恢恢下。三、结歎觉体超名相。恢恢者，廣大旷远之 <lb ed="X" n="0830b13"/><lb ed="R015" n="0197a04"/>状。老子云：天网恢恢，疏而不漏。<note place="inline">天所罗网，恢恢甚大。虽自疏远，伺察人善 <lb ed="X" n="0830b14"/><lb ed="R015" n="0197a05"/>恶，无所失也。</note>莊子云：恢恢焉犹有馀地。晃晃者，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0830003" n="0830003"/>晃，炽盛照 <lb ed="X" n="0830b15"/><lb ed="R015" n="0197a06"/>曜辉赫之貌也。恢恢，体也，寂也，圆也。晃晃，用也，知也， <lb ed="X" n="0830b16"/><lb ed="R015" n="0197a07"/>觉也。迥出思议之表者，不可思议也。何名不思议？心 <lb ed="X" n="0830b17"/><lb ed="R015" n="0197a08"/>言不及故。谓理圆言偏，言生理丧，法无相想，思则乱 <lb ed="X" n="0830b18"/><lb ed="R015" n="0197a09"/>生。故金刚三昧云：千思万虑，不益道理，徒为动乱，失 <lb ed="X" n="0830b19"/><lb ed="R015" n="0197a10"/>本心王。故知心王言语道断，<note place="inline">名是言语道路。</note>心行处灭。<note place="inline">相是心之 <lb ed="X" n="0830b20"/><lb ed="R015" n="0197a11"/>行处。</note>故古德云：口欲辩而辞丧，心将缘而虑息。则迥出 <lb ed="X" n="0830b21"/><lb ed="R015" n="0197a12"/>于言象之表矣。云心言不及者，谓法无名，故言不及； <lb ed="X" n="0830b22"/><lb ed="R015" n="0197a13"/>法无相，故心不及。于所缘境非定名定相，故于心口 <lb ed="X" n="0830b23"/><lb ed="R015" n="0197a14"/>不可思议。何法不思议？即圆觉性相无碍也。何故不 <lb ed="X" n="0830b24"/><lb ed="R015" n="0197a15"/>思议？即染而净。<note place="inline">凡、圣、通、局之类，一一例之，又非性相故。</note>何用不思议？<note place="inline">假名 <pb ed="X" xml:id="X09.0248.0830c" n="0830c"/> <lb ed="X" n="0830c01"/><lb ed="R015" n="0197a16"/>引导，尙恐难入；今泯绝踪迹，于生何益？</note>显法超情，令亡言故。谓法体实 <lb ed="X" n="0830c02"/><lb ed="R015" n="0197a17"/>離思议之境，若令住思议，求不能入。今说離言超情， <lb ed="X" n="0830c03"/><lb ed="R015" n="0197a18"/>众生即忘言绝虑，不住言象而求之也，自然入也。故 <lb ed="X" n="0830c04"/><lb ed="R015" n="0197b01"/>六、七祖师皆有善恶不思量等言矣。</p> <lb ed="X" n="0830c05"/><lb ed="R015" n="0197b02"/> <lb ed="X" n="0830c06"/><lb ed="R015" n="0197b03"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>圆觉经略疏之钞卷第一</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0821b0901" to="#end0821b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0821b0902" to="#end0821b0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0821b2401" to="#end0821b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">辛</lem><rdg wit="#wit.orig">幸</rdg></app> <app from="#beg0822a0501" to="#end0822a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0822b0701" to="#end0822b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0822c0301" to="#end0822c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0822c0801" to="#end0822c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0823a0501" to="#end0823a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0823a0701" to="#end0823a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0823c1501" to="#end0823c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0824a2201" to="#end0824a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0824c0601" to="#end0824c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0826c2201" to="#end0826c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0826c2301" to="#end0826c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0827b0601" to="#end0827b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0827b2101" to="#end0827b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0829c0201" to="#end0829c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">裹，<note type="cf1">T17n0842_p0914c29</note></lem><rdg wit="#wit.orig">裡</rdg></app> <app from="#beg0830a1201" to="#end0830a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> <note n="0827001" resp="#resp2" type="mod" target="#nkr_note_mod_0827001">疏缘会已下明龙共为卷第二</note> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0821001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821001">明藏龙藏共作圆觉经略疏之钞</note> <note n="0821002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821002">本书文字左傍付印及分注中付“”印者即圆觉钞辨疑误所擧之文也为易彼此对见故今加之印但有文字少违之处</note> <note n="0821003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0821003">卦上异有八</note> <note n="0823001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0823001">异无者字</note> <note n="0825001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825001">注异作著</note> <note n="0825002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825002">为下异有泥字</note> <note n="0825003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0825003">是异作内</note> <note n="0827001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0827001">疏缘会巳下明龙共为卷第二</note> <note n="0828001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0828001">心下异有之</note> <note n="0828002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0828002">说异作见</note> <note n="0830001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830001">理异作现</note> <note n="0830002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830002">提意作萨</note> <note n="0830003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0830003">晃异作日光二字</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0821b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0821b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0821b0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0821b0902">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0821b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0821b2401">辛【CB】，幸【卍续】</note> <note n="0822a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0822a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0822b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0822b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0822c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0822c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0822c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0822c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0823a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0823a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0823a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0823a0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0823c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0823c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0824a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0824a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0824c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0824c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0826c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0826c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0826c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0826c2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0827b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0827b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0827b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0827b2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0829c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829c0201">裹【CB】，裡【卍续】</note> <note n="0830a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>